HİDROLOGİYA CİHAZLARI – çay, göl, su anbarı, dәniz, okean vә s. su obyektlәrinin hidroloji rejim elementlәrini müşahidә etmәk üçün istifadә edilәn cihazlar. H.c.-ın әsas qrupu hidrometeorologiya şәbәkәsindә mütәmadi müşahidәlәr aparmaq üçün nәzәrdә tutulmuşdur. Hidroloji müşahidәlәr kütlәviliyi vә uzunmüddәtliyi, ölçülәn fiziki kәmiyyәtlәrin müxtәlifliyi, parametrlәrin geniş diapazonu ilә xarakterizә edildiyindәn hidrometeorologiya şәbәkәsi 80 müxtәlif növә aid tәxm. 60 min ölçü cihazı ilә tәchiz olunur. H.c. şәrti olaraq üç qrupa ayrılır: çay, dәniz müşahidәlәri üçün vә xüsusi cihazlar. Ç a y H.c. quruda yerlәşәn su obyektlәrinin (çaylar, göllәr, su anbarları, bataqlıqlar) fiziki, dinamik vә kimyәvi xarakteristikalarını ölçmәk vә qeyd etmәk üçündür. Su sәviyyәsinin müşahidәsi üçün әn qәdim cihaz e.ә. 4-cü minillikdә Nil ç.-da istifadә olunmuşdur. Su sәviyyәsini ölçәn müasir vasitәlәr: suölçәn tamasalar, radar vә mәsafәdәn sәviyyәölçәnlәr, sәviyyәni özüyazan cihazlar hidroloji postlarda quraşdırılır. Dәrinlik exolotla, nişan ağacı (üzәrindә bölgülәri olan paya) ilә, lotlarla (әllә işlәdilәn vә mexaniki) ölçülür. Ölçmә nöqtәlәrinin yeri geodezik alәtlәr vә ya qlobal pozisiyalaşdırma sisteminin cihazları ilә qeyd edilir. Axının müәyyәn nöqtәlәrindә su cәrәyanının sürәti vә istiqamәti qeydedicisi olan ölçmә cihazları, hidrometrik fırlanğıclar, axın sürәtini induksiyalı ölçәn cihazlar (kiçik çaylar üçün), sәthdә vә dәrinlikdәki üzgәclәr ilә tәyin edilir; axının şaquli hissәlәrindә orta sürәti ölçmәk üçün üzgәc-inteqrator, dopler vericilәri olan qurğular, xüsusi elektron cihazlar vә s. işlәdilir. Eksperimental hovuzlarda vә laboratoriyalar da su sәrfini (su axınının eninә kәsiyindәn bir saniyәdә keçәn suyun miqdarı) ölçmәk üçün ölçü qablarından, suölçәn taxmalardan, sәrfölçәnlәrdәn istifadә edilir. SES-dә su sәrfi turbinlәrin işçi xarakteristikaları ilә tәyin edilir, irriqasiyada suölçәn-avtomatlar tәtbiq olunur. Suyun temp-ru müxtәlif termometrlәr, buz qatının qalınlığı buz buru vә xüsusi tamasalarla tәyin edilir. Suyun şәffaflığı vә rәngi ağ diskin kömәyi ilә, bulanıqlığı fotobulanıqölçәnlә qiymәtlәndirilir. D ә n i z H.c. dәniz suyunun dinamik, optik, kimyәvi, fiziki parametrlәrini qeyd edir. Okeanoqrafik aparatlar tәyinatına görә sәviyyәnin (sәviyyәölçәnlәr vә s.), dәrinliyin (exolotlar), cәrәyanların sürәt vә istiqamәtinin (dәniz fırlanğıcları, axın sürәtini ölçәn dopler cihazları vә s.), temp-run (dәrinlik termometrlәri, istilik-duz zondları), dalğaların hündürlüyü vә yayılma sürәtinin (dalğaölçәnlәr vә s.), sıxlığın, duzluluğun, hidrokimyәvi vә optik parametrlәrin, hәll olmuş oksigenin hәcminin, elektrikkeçiriciliyin (konduktometrlәr, pH-metrlәr, fotometrlәr, fotokolorimetrlәr, spektrometrlәr vә s.), buz tәzahürlәrinin ölçülmәsi vә qeyd edilmәsi, su nümunәsinin (batomerlәrin kasetlәri), dib çöküntülәrinin (qrunt borucuqları, çalovlayanlar) götürülmәsi üçün vә s. cihazlara ayrılır. Cihazlar stasionar qurğularda (tikililәrdә), gәmilәrdә, sualtı aparatlar vә laboratoriyalarda, okeanoqrafik platformalarda, tәyyarәlәrdә, helikopterlәrdә vә Yerin süni peyklәrindә quraşdırılır. X ü s u s i H.c. ayrı-ayrı hidroloji mәsәlәlәrin hәlli üçün istifadә edilir. İxtisaslaşdırılmış su-balans, bataqlıq, mәcra vә s. stansiya vә postlarında düşәn yağıntı qatını (yağıntıölçәnlәr); qar örtüyünün hündürlüyünü, sıxlığını, ondakı su ehtiyatını (qarölçәnlәr vә s.); torpaqdan vә su sәthindәn buxarlanmanı (buxarlandırıcılar); torpağın nәmliyini (nәmlikölçәnlәr); donma vә әrimә dәrinliyini (donuşluqölçәnlәr) ölçәn cihazlar işlәdilir
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HİNDİSTAN YARIMADASI
HİDROLOGİYA CİHAZLARI
HİDROLOGİYA CİHAZLARI – çay, göl, su anbarı, dәniz, okean vә s. su obyektlәrinin hidroloji rejim elementlәrini müşahidә etmәk üçün istifadә edilәn cihazlar. H.c.-ın әsas qrupu hidrometeorologiya şәbәkәsindә mütәmadi müşahidәlәr aparmaq üçün nәzәrdә tutulmuşdur. Hidroloji müşahidәlәr kütlәviliyi vә uzunmüddәtliyi, ölçülәn fiziki kәmiyyәtlәrin müxtәlifliyi, parametrlәrin geniş diapazonu ilә xarakterizә edildiyindәn hidrometeorologiya şәbәkәsi 80 müxtәlif növә aid tәxm. 60 min ölçü cihazı ilә tәchiz olunur. H.c. şәrti olaraq üç qrupa ayrılır: çay, dәniz müşahidәlәri üçün vә xüsusi cihazlar. Ç a y H.c. quruda yerlәşәn su obyektlәrinin (çaylar, göllәr, su anbarları, bataqlıqlar) fiziki, dinamik vә kimyәvi xarakteristikalarını ölçmәk vә qeyd etmәk üçündür. Su sәviyyәsinin müşahidәsi üçün әn qәdim cihaz e.ә. 4-cü minillikdә Nil ç.-da istifadә olunmuşdur. Su sәviyyәsini ölçәn müasir vasitәlәr: suölçәn tamasalar, radar vә mәsafәdәn sәviyyәölçәnlәr, sәviyyәni özüyazan cihazlar hidroloji postlarda quraşdırılır. Dәrinlik exolotla, nişan ağacı (üzәrindә bölgülәri olan paya) ilә, lotlarla (әllә işlәdilәn vә mexaniki) ölçülür. Ölçmә nöqtәlәrinin yeri geodezik alәtlәr vә ya qlobal pozisiyalaşdırma sisteminin cihazları ilә qeyd edilir. Axının müәyyәn nöqtәlәrindә su cәrәyanının sürәti vә istiqamәti qeydedicisi olan ölçmә cihazları, hidrometrik fırlanğıclar, axın sürәtini induksiyalı ölçәn cihazlar (kiçik çaylar üçün), sәthdә vә dәrinlikdәki üzgәclәr ilә tәyin edilir; axının şaquli hissәlәrindә orta sürәti ölçmәk üçün üzgәc-inteqrator, dopler vericilәri olan qurğular, xüsusi elektron cihazlar vә s. işlәdilir. Eksperimental hovuzlarda vә laboratoriyalar da su sәrfini (su axınının eninә kәsiyindәn bir saniyәdә keçәn suyun miqdarı) ölçmәk üçün ölçü qablarından, suölçәn taxmalardan, sәrfölçәnlәrdәn istifadә edilir. SES-dә su sәrfi turbinlәrin işçi xarakteristikaları ilә tәyin edilir, irriqasiyada suölçәn-avtomatlar tәtbiq olunur. Suyun temp-ru müxtәlif termometrlәr, buz qatının qalınlığı buz buru vә xüsusi tamasalarla tәyin edilir. Suyun şәffaflığı vә rәngi ağ diskin kömәyi ilә, bulanıqlığı fotobulanıqölçәnlә qiymәtlәndirilir. D ә n i z H.c. dәniz suyunun dinamik, optik, kimyәvi, fiziki parametrlәrini qeyd edir. Okeanoqrafik aparatlar tәyinatına görә sәviyyәnin (sәviyyәölçәnlәr vә s.), dәrinliyin (exolotlar), cәrәyanların sürәt vә istiqamәtinin (dәniz fırlanğıcları, axın sürәtini ölçәn dopler cihazları vә s.), temp-run (dәrinlik termometrlәri, istilik-duz zondları), dalğaların hündürlüyü vә yayılma sürәtinin (dalğaölçәnlәr vә s.), sıxlığın, duzluluğun, hidrokimyәvi vә optik parametrlәrin, hәll olmuş oksigenin hәcminin, elektrikkeçiriciliyin (konduktometrlәr, pH-metrlәr, fotometrlәr, fotokolorimetrlәr, spektrometrlәr vә s.), buz tәzahürlәrinin ölçülmәsi vә qeyd edilmәsi, su nümunәsinin (batomerlәrin kasetlәri), dib çöküntülәrinin (qrunt borucuqları, çalovlayanlar) götürülmәsi üçün vә s. cihazlara ayrılır. Cihazlar stasionar qurğularda (tikililәrdә), gәmilәrdә, sualtı aparatlar vә laboratoriyalarda, okeanoqrafik platformalarda, tәyyarәlәrdә, helikopterlәrdә vә Yerin süni peyklәrindә quraşdırılır. X ü s u s i H.c. ayrı-ayrı hidroloji mәsәlәlәrin hәlli üçün istifadә edilir. İxtisaslaşdırılmış su-balans, bataqlıq, mәcra vә s. stansiya vә postlarında düşәn yağıntı qatını (yağıntıölçәnlәr); qar örtüyünün hündürlüyünü, sıxlığını, ondakı su ehtiyatını (qarölçәnlәr vә s.); torpaqdan vә su sәthindәn buxarlanmanı (buxarlandırıcılar); torpağın nәmliyini (nәmlikölçәnlәr); donma vә әrimә dәrinliyini (donuşluqölçәnlәr) ölçәn cihazlar işlәdilir
HİDROLOGİYA CİHAZLARI
HİDROLOGİYA CİHAZLARI – çay, göl, su anbarı, dәniz, okean vә s. su obyektlәrinin hidroloji rejim elementlәrini müşahidә etmәk üçün istifadә edilәn cihazlar. H.c.-ın әsas qrupu hidrometeorologiya şәbәkәsindә mütәmadi müşahidәlәr aparmaq üçün nәzәrdә tutulmuşdur. Hidroloji müşahidәlәr kütlәviliyi vә uzunmüddәtliyi, ölçülәn fiziki kәmiyyәtlәrin müxtәlifliyi, parametrlәrin geniş diapazonu ilә xarakterizә edildiyindәn hidrometeorologiya şәbәkәsi 80 müxtәlif növә aid tәxm. 60 min ölçü cihazı ilә tәchiz olunur. H.c. şәrti olaraq üç qrupa ayrılır: çay, dәniz müşahidәlәri üçün vә xüsusi cihazlar. Ç a y H.c. quruda yerlәşәn su obyektlәrinin (çaylar, göllәr, su anbarları, bataqlıqlar) fiziki, dinamik vә kimyәvi xarakteristikalarını ölçmәk vә qeyd etmәk üçündür. Su sәviyyәsinin müşahidәsi üçün әn qәdim cihaz e.ә. 4-cü minillikdә Nil ç.-da istifadә olunmuşdur. Su sәviyyәsini ölçәn müasir vasitәlәr: suölçәn tamasalar, radar vә mәsafәdәn sәviyyәölçәnlәr, sәviyyәni özüyazan cihazlar hidroloji postlarda quraşdırılır. Dәrinlik exolotla, nişan ağacı (üzәrindә bölgülәri olan paya) ilә, lotlarla (әllә işlәdilәn vә mexaniki) ölçülür. Ölçmә nöqtәlәrinin yeri geodezik alәtlәr vә ya qlobal pozisiyalaşdırma sisteminin cihazları ilә qeyd edilir. Axının müәyyәn nöqtәlәrindә su cәrәyanının sürәti vә istiqamәti qeydedicisi olan ölçmә cihazları, hidrometrik fırlanğıclar, axın sürәtini induksiyalı ölçәn cihazlar (kiçik çaylar üçün), sәthdә vә dәrinlikdәki üzgәclәr ilә tәyin edilir; axının şaquli hissәlәrindә orta sürәti ölçmәk üçün üzgәc-inteqrator, dopler vericilәri olan qurğular, xüsusi elektron cihazlar vә s. işlәdilir. Eksperimental hovuzlarda vә laboratoriyalar da su sәrfini (su axınının eninә kәsiyindәn bir saniyәdә keçәn suyun miqdarı) ölçmәk üçün ölçü qablarından, suölçәn taxmalardan, sәrfölçәnlәrdәn istifadә edilir. SES-dә su sәrfi turbinlәrin işçi xarakteristikaları ilә tәyin edilir, irriqasiyada suölçәn-avtomatlar tәtbiq olunur. Suyun temp-ru müxtәlif termometrlәr, buz qatının qalınlığı buz buru vә xüsusi tamasalarla tәyin edilir. Suyun şәffaflığı vә rәngi ağ diskin kömәyi ilә, bulanıqlığı fotobulanıqölçәnlә qiymәtlәndirilir. D ә n i z H.c. dәniz suyunun dinamik, optik, kimyәvi, fiziki parametrlәrini qeyd edir. Okeanoqrafik aparatlar tәyinatına görә sәviyyәnin (sәviyyәölçәnlәr vә s.), dәrinliyin (exolotlar), cәrәyanların sürәt vә istiqamәtinin (dәniz fırlanğıcları, axın sürәtini ölçәn dopler cihazları vә s.), temp-run (dәrinlik termometrlәri, istilik-duz zondları), dalğaların hündürlüyü vә yayılma sürәtinin (dalğaölçәnlәr vә s.), sıxlığın, duzluluğun, hidrokimyәvi vә optik parametrlәrin, hәll olmuş oksigenin hәcminin, elektrikkeçiriciliyin (konduktometrlәr, pH-metrlәr, fotometrlәr, fotokolorimetrlәr, spektrometrlәr vә s.), buz tәzahürlәrinin ölçülmәsi vә qeyd edilmәsi, su nümunәsinin (batomerlәrin kasetlәri), dib çöküntülәrinin (qrunt borucuqları, çalovlayanlar) götürülmәsi üçün vә s. cihazlara ayrılır. Cihazlar stasionar qurğularda (tikililәrdә), gәmilәrdә, sualtı aparatlar vә laboratoriyalarda, okeanoqrafik platformalarda, tәyyarәlәrdә, helikopterlәrdә vә Yerin süni peyklәrindә quraşdırılır. X ü s u s i H.c. ayrı-ayrı hidroloji mәsәlәlәrin hәlli üçün istifadә edilir. İxtisaslaşdırılmış su-balans, bataqlıq, mәcra vә s. stansiya vә postlarında düşәn yağıntı qatını (yağıntıölçәnlәr); qar örtüyünün hündürlüyünü, sıxlığını, ondakı su ehtiyatını (qarölçәnlәr vә s.); torpaqdan vә su sәthindәn buxarlanmanı (buxarlandırıcılar); torpağın nәmliyini (nәmlikölçәnlәr); donma vә әrimә dәrinliyini (donuşluqölçәnlәr) ölçәn cihazlar işlәdilir
