HİDROMAŞIN, h i d r a v l i k m a ş ı n – mayenin mexaniki enerjisini bәrk cismin mexaniki enerjisinә vә әksinә çevirәn qurğu. H.-da hәrәkәt edәn hәr hansı bir işçi orqanla maye arasında enerji mübadilәsi baş verir: işçi orqan ya mayedәn enerjinin bir hissәsini alır (hidromaşın-mühәrrik vә ya turbin), yaxud da H.-dan keçәn mayeyә mexaniki enerjini ötürür (hidromaşın-alәt vә ya nasos). H., qazla işlәyәn maşınların da daxil olduğu axınlı maşınlar sinfinә aiddir. Hidravlik vә qaz maşınlarının fiziki iş prinsipi demәk olar ki, eynidir, fәrq ondan ibarәtdir ki, qazlar sıxılandır, mayelәr isә praktiki olaraq sıxılmır. H.-ın işçi orqanı hәm bәrk cisim (fırlanan çarxın pәri, vint, pistonqolu, porşen vә s.), hәm dә maye vә ya qaz (şırnaqlı H.-larda) ola bilәr. Bir çox H. dönәrlik xüsusiyyәtlәrinә malikdir, yәni eyni maşın hәm maşın-mühәrrik, hәm dә maşın-alәt kimi istifadә olunur, mәs., bir çox hidravlik mühәrriklәr nasos kimi işlәyә bilir. İş prinsipinә görә H.-lar hәcmli, qravitasiyalı, dinamik H.-a vә hidravlik tarana ayrılır. Hәcmli maşınlarda enerjinin ötürülmәsi işlәk boşluğun qapalı tutumundan mayenin sıxışdırılıb çıxarılması sayәsindә baş verir. Qravitasiyalı H.-lar (su çarxları vә suqaldırıcılar) ağırlıq qüvvәsi hesabına işlәyir. Dinamik H.-da enerjinin çevirilmәsi maye axınının hәrәkәt miqdarı momentinin dәyişmәsi nәticәsindә, yәni axma kamerasında işçi orqanın fasilәsiz qüvvә ilә tәsiri hesabına baş verir. Hidravlik taranda hidravlik zәrbәdәn istifadә olunur. H. demәkolar ki, xalq tәsәrrüfatının bütün sahәlәrindә, mәs., daxiliyanma mühәrriklәrinin soyutma sistemlәrindә, әhalinin vә müәssisәlәrin su tәchizatında, energetikada, aviasiya vә raket texnikasında, әkin sahәlәrinin suvarılmasında, torpaq işlәrinin hidromexaniklәşdirilmәsindә vә s. geniş tәtbiq edilir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HİNDİSTAN YARIMADASI
HİDROMAŞIN
HİDROMAŞIN, h i d r a v l i k m a ş ı n – mayenin mexaniki enerjisini bәrk cismin mexaniki enerjisinә vә әksinә çevirәn qurğu. H.-da hәrәkәt edәn hәr hansı bir işçi orqanla maye arasında enerji mübadilәsi baş verir: işçi orqan ya mayedәn enerjinin bir hissәsini alır (hidromaşın-mühәrrik vә ya turbin), yaxud da H.-dan keçәn mayeyә mexaniki enerjini ötürür (hidromaşın-alәt vә ya nasos). H., qazla işlәyәn maşınların da daxil olduğu axınlı maşınlar sinfinә aiddir. Hidravlik vә qaz maşınlarının fiziki iş prinsipi demәk olar ki, eynidir, fәrq ondan ibarәtdir ki, qazlar sıxılandır, mayelәr isә praktiki olaraq sıxılmır. H.-ın işçi orqanı hәm bәrk cisim (fırlanan çarxın pәri, vint, pistonqolu, porşen vә s.), hәm dә maye vә ya qaz (şırnaqlı H.-larda) ola bilәr. Bir çox H. dönәrlik xüsusiyyәtlәrinә malikdir, yәni eyni maşın hәm maşın-mühәrrik, hәm dә maşın-alәt kimi istifadә olunur, mәs., bir çox hidravlik mühәrriklәr nasos kimi işlәyә bilir. İş prinsipinә görә H.-lar hәcmli, qravitasiyalı, dinamik H.-a vә hidravlik tarana ayrılır. Hәcmli maşınlarda enerjinin ötürülmәsi işlәk boşluğun qapalı tutumundan mayenin sıxışdırılıb çıxarılması sayәsindә baş verir. Qravitasiyalı H.-lar (su çarxları vә suqaldırıcılar) ağırlıq qüvvәsi hesabına işlәyir. Dinamik H.-da enerjinin çevirilmәsi maye axınının hәrәkәt miqdarı momentinin dәyişmәsi nәticәsindә, yәni axma kamerasında işçi orqanın fasilәsiz qüvvә ilә tәsiri hesabına baş verir. Hidravlik taranda hidravlik zәrbәdәn istifadә olunur. H. demәkolar ki, xalq tәsәrrüfatının bütün sahәlәrindә, mәs., daxiliyanma mühәrriklәrinin soyutma sistemlәrindә, әhalinin vә müәssisәlәrin su tәchizatında, energetikada, aviasiya vә raket texnikasında, әkin sahәlәrinin suvarılmasında, torpaq işlәrinin hidromexaniklәşdirilmәsindә vә s. geniş tәtbiq edilir.
HİDROMAŞIN
HİDROMAŞIN, h i d r a v l i k m a ş ı n – mayenin mexaniki enerjisini bәrk cismin mexaniki enerjisinә vә әksinә çevirәn qurğu. H.-da hәrәkәt edәn hәr hansı bir işçi orqanla maye arasında enerji mübadilәsi baş verir: işçi orqan ya mayedәn enerjinin bir hissәsini alır (hidromaşın-mühәrrik vә ya turbin), yaxud da H.-dan keçәn mayeyә mexaniki enerjini ötürür (hidromaşın-alәt vә ya nasos). H., qazla işlәyәn maşınların da daxil olduğu axınlı maşınlar sinfinә aiddir. Hidravlik vә qaz maşınlarının fiziki iş prinsipi demәk olar ki, eynidir, fәrq ondan ibarәtdir ki, qazlar sıxılandır, mayelәr isә praktiki olaraq sıxılmır. H.-ın işçi orqanı hәm bәrk cisim (fırlanan çarxın pәri, vint, pistonqolu, porşen vә s.), hәm dә maye vә ya qaz (şırnaqlı H.-larda) ola bilәr. Bir çox H. dönәrlik xüsusiyyәtlәrinә malikdir, yәni eyni maşın hәm maşın-mühәrrik, hәm dә maşın-alәt kimi istifadә olunur, mәs., bir çox hidravlik mühәrriklәr nasos kimi işlәyә bilir. İş prinsipinә görә H.-lar hәcmli, qravitasiyalı, dinamik H.-a vә hidravlik tarana ayrılır. Hәcmli maşınlarda enerjinin ötürülmәsi işlәk boşluğun qapalı tutumundan mayenin sıxışdırılıb çıxarılması sayәsindә baş verir. Qravitasiyalı H.-lar (su çarxları vә suqaldırıcılar) ağırlıq qüvvәsi hesabına işlәyir. Dinamik H.-da enerjinin çevirilmәsi maye axınının hәrәkәt miqdarı momentinin dәyişmәsi nәticәsindә, yәni axma kamerasında işçi orqanın fasilәsiz qüvvә ilә tәsiri hesabına baş verir. Hidravlik taranda hidravlik zәrbәdәn istifadә olunur. H. demәkolar ki, xalq tәsәrrüfatının bütün sahәlәrindә, mәs., daxiliyanma mühәrriklәrinin soyutma sistemlәrindә, әhalinin vә müәssisәlәrin su tәchizatında, energetikada, aviasiya vә raket texnikasında, әkin sahәlәrinin suvarılmasında, torpaq işlәrinin hidromexaniklәşdirilmәsindә vә s. geniş tәtbiq edilir.
