HİDROMETALLÚRGİYA (hidro... + metallurgiya) – metalları filiz, filiz konsentratı vә müxtәlif istehsalat tullantılarından kimyәvi reagentlәrin suda mәhlulları vasitәsilә çıxarma vә sonradan onları hәmin mәhlullardan ayırma. H.-da müәyyәn ardıcıllıqla yerinә yetirilәn әsas texnoloji әmәliyyatlar bunlardır: filizlәrin mexaniki emalı (xırdalama, narınlaşdırma); filiz vә ya konsentratın kimyәvi tәrkibini dәyişmә (yandırma, bişirmә, kimyәvi reagentlәrlә parçalama yolu ilә; azhәllolan birlәşmәlәri hәll olan birlәşmәlәrә çevirmәklә); bәrk materialdan hәlledicilәrlә ayrı-ayrı komponentlәri çıxarma, susuzlaşdırma vә yuma; mәhlulu durulaşdırma vә ondan zәrәrli qatışıqları çıxarma; metal vә onun birlәşmәlәrini mәhluldan çökdürmә, çöküntünün emalı. Sәnaye miqyasında H. 19 әsrin sonlarından filizlәrin sianid mәhlulları (NaCN, KCN) ilә emalı nәticәsindә qızılın alınmasında istifadә edilir. H.-nın әlvan, nәcib vә nadir metalların müasir istehsalında geniş tәtbiqi onun metalları faydalı komponenti az olan vә çәtin zәnginlәşәn filizdәn çıxarmaq, hәmçinin xammalın kompleks işlәnmәsilә bütün qiymәtli tәrkibi ayırmaq imkanına malik olmasıdır. H.-nın texnoloji sxemlәrinin kömәyi ilә demәk olar ki, bütün volfram xammalı emal edilir. H.-dan sink, mis, nikel, kobalt, alüminium, nәcib vә nadir metallar, habelә nadir-torpaq elementlәr istehsalında istifadә olunur. Mis vә nikelin (әnәnәvi olaraq pirometallurgiya üsulları ilә alınan) H. üsulları ilә ayrılması getdikcә daha çox tәtbiq olunur, nәticәdә mәhsulun maya dәyәri azalır, әtraf mühit az çirklәndirilir (kükürd dioksidin – SO2 atm.-ә atılmasının qarşısı alınır), faydalı komponenti az olan xammal daha sәmәrәli emal edilir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HİNDİSTAN YARIMADASI
HİDROMETALLÚRGİYA
HİDROMETALLÚRGİYA (hidro... + metallurgiya) – metalları filiz, filiz konsentratı vә müxtәlif istehsalat tullantılarından kimyәvi reagentlәrin suda mәhlulları vasitәsilә çıxarma vә sonradan onları hәmin mәhlullardan ayırma. H.-da müәyyәn ardıcıllıqla yerinә yetirilәn әsas texnoloji әmәliyyatlar bunlardır: filizlәrin mexaniki emalı (xırdalama, narınlaşdırma); filiz vә ya konsentratın kimyәvi tәrkibini dәyişmә (yandırma, bişirmә, kimyәvi reagentlәrlә parçalama yolu ilә; azhәllolan birlәşmәlәri hәll olan birlәşmәlәrә çevirmәklә); bәrk materialdan hәlledicilәrlә ayrı-ayrı komponentlәri çıxarma, susuzlaşdırma vә yuma; mәhlulu durulaşdırma vә ondan zәrәrli qatışıqları çıxarma; metal vә onun birlәşmәlәrini mәhluldan çökdürmә, çöküntünün emalı. Sәnaye miqyasında H. 19 әsrin sonlarından filizlәrin sianid mәhlulları (NaCN, KCN) ilә emalı nәticәsindә qızılın alınmasında istifadә edilir. H.-nın әlvan, nәcib vә nadir metalların müasir istehsalında geniş tәtbiqi onun metalları faydalı komponenti az olan vә çәtin zәnginlәşәn filizdәn çıxarmaq, hәmçinin xammalın kompleks işlәnmәsilә bütün qiymәtli tәrkibi ayırmaq imkanına malik olmasıdır. H.-nın texnoloji sxemlәrinin kömәyi ilә demәk olar ki, bütün volfram xammalı emal edilir. H.-dan sink, mis, nikel, kobalt, alüminium, nәcib vә nadir metallar, habelә nadir-torpaq elementlәr istehsalında istifadә olunur. Mis vә nikelin (әnәnәvi olaraq pirometallurgiya üsulları ilә alınan) H. üsulları ilә ayrılması getdikcә daha çox tәtbiq olunur, nәticәdә mәhsulun maya dәyәri azalır, әtraf mühit az çirklәndirilir (kükürd dioksidin – SO2 atm.-ә atılmasının qarşısı alınır), faydalı komponenti az olan xammal daha sәmәrәli emal edilir.
HİDROMETALLÚRGİYA
HİDROMETALLÚRGİYA (hidro... + metallurgiya) – metalları filiz, filiz konsentratı vә müxtәlif istehsalat tullantılarından kimyәvi reagentlәrin suda mәhlulları vasitәsilә çıxarma vә sonradan onları hәmin mәhlullardan ayırma. H.-da müәyyәn ardıcıllıqla yerinә yetirilәn әsas texnoloji әmәliyyatlar bunlardır: filizlәrin mexaniki emalı (xırdalama, narınlaşdırma); filiz vә ya konsentratın kimyәvi tәrkibini dәyişmә (yandırma, bişirmә, kimyәvi reagentlәrlә parçalama yolu ilә; azhәllolan birlәşmәlәri hәll olan birlәşmәlәrә çevirmәklә); bәrk materialdan hәlledicilәrlә ayrı-ayrı komponentlәri çıxarma, susuzlaşdırma vә yuma; mәhlulu durulaşdırma vә ondan zәrәrli qatışıqları çıxarma; metal vә onun birlәşmәlәrini mәhluldan çökdürmә, çöküntünün emalı. Sәnaye miqyasında H. 19 әsrin sonlarından filizlәrin sianid mәhlulları (NaCN, KCN) ilә emalı nәticәsindә qızılın alınmasında istifadә edilir. H.-nın әlvan, nәcib vә nadir metalların müasir istehsalında geniş tәtbiqi onun metalları faydalı komponenti az olan vә çәtin zәnginlәşәn filizdәn çıxarmaq, hәmçinin xammalın kompleks işlәnmәsilә bütün qiymәtli tәrkibi ayırmaq imkanına malik olmasıdır. H.-nın texnoloji sxemlәrinin kömәyi ilә demәk olar ki, bütün volfram xammalı emal edilir. H.-dan sink, mis, nikel, kobalt, alüminium, nәcib vә nadir metallar, habelә nadir-torpaq elementlәr istehsalında istifadә olunur. Mis vә nikelin (әnәnәvi olaraq pirometallurgiya üsulları ilә alınan) H. üsulları ilә ayrılması getdikcә daha çox tәtbiq olunur, nәticәdә mәhsulun maya dәyәri azalır, әtraf mühit az çirklәndirilir (kükürd dioksidin – SO2 atm.-ә atılmasının qarşısı alınır), faydalı komponenti az olan xammal daha sәmәrәli emal edilir.
