Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
X CİLD (GİYAN  - HİNDİSTAN YARIMADASI )
    HİDROMONİTÓR 
    HİDROMONİTÓR (hidro... + ing. monitor – suatan) – güclü su şırnağı yaratmaq vә onun hәrәkәtini idarә etmәk üçün aparat. Tәyinatına görә yataqların açıq üsulla vә yeraltı işlәnilmәsi, quyu hidrohasilatı üçün vә s.; suyun tәzyiqinin qiymәtinә görә aşağı (1 MPa-dәk), orta (1–5 MPa) vә yüksәk (5–35 MPa) tәzyiqli; su sәrfinә görә 100–500 m3/saat (yeraltı işlәr üçün), 300–6000 m3/saat (açıq üsulla işlәnilmәdә); hidromonitor şırnağının axma rejiminә görә stasionar vә pulsasiyalı; idarәolunma üsuluna görә әl ilә vә mәsafәdәn idarә edilәn; hәrәkәtetmә üsuluna görә daşınan vә özügedәn; yerlәşmәsinә görә bilavasitә dağıdılan yer dә vә pillәnin dağılma konturundan kәnarda işlәyәn H.-lara ayrılır. H.- un ümumi konstruksiyası qısaboru, oynaqlar, lülә vә lülәkdәn (taxmadan) ibarәtdir. Nasoslarla vurulan su boru kәmәri ilә qısaboruya verilir, lülәdәn keçәrәk taxmaya daxil olur. Oynaqlar lülәni hәrәkәt etdirәrәk su şırnağının istiqamәtini dәyişmәyә imkan verir. Lülә konusşәkilli, silindrik vә konusşәkilli-silindrik ola bilir; onun minimal uzunluğu su şırnağının formalaşdığı lülәyin girişindә su axınının stabillәşmә şәrtlәrindәn asılı olaraq tәyin edilir. H. şırnağı ilә yuyulub dağıdılan süx-urlar hidroqarışıq şәklindә öz axını vә ya qruntna sosları ilә nәql olunur. Hidro-texnika vә sәnaye tikintisindә, süxurları, bәrkimiş kül, posa massivlәrini vә s.-ni dağıtmaq, su ilә yuyub aparmaq, faydalı qazıntı yataqlarının açıq üsulla vә yeraltı işlәnilmәsindә, yanğınların söndürülmәsindә H.-dan geniş istifadә edilir.
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
GİYAN  – HİNDİSTAN YARIMADASI 
    HİDROMONİTÓR 
    HİDROMONİTÓR (hidro... + ing. monitor – suatan) – güclü su şırnağı yaratmaq vә onun hәrәkәtini idarә etmәk üçün aparat. Tәyinatına görә yataqların açıq üsulla vә yeraltı işlәnilmәsi, quyu hidrohasilatı üçün vә s.; suyun tәzyiqinin qiymәtinә görә aşağı (1 MPa-dәk), orta (1–5 MPa) vә yüksәk (5–35 MPa) tәzyiqli; su sәrfinә görә 100–500 m3/saat (yeraltı işlәr üçün), 300–6000 m3/saat (açıq üsulla işlәnilmәdә); hidromonitor şırnağının axma rejiminә görә stasionar vә pulsasiyalı; idarәolunma üsuluna görә әl ilә vә mәsafәdәn idarә edilәn; hәrәkәtetmә üsuluna görә daşınan vә özügedәn; yerlәşmәsinә görә bilavasitә dağıdılan yer dә vә pillәnin dağılma konturundan kәnarda işlәyәn H.-lara ayrılır. H.- un ümumi konstruksiyası qısaboru, oynaqlar, lülә vә lülәkdәn (taxmadan) ibarәtdir. Nasoslarla vurulan su boru kәmәri ilә qısaboruya verilir, lülәdәn keçәrәk taxmaya daxil olur. Oynaqlar lülәni hәrәkәt etdirәrәk su şırnağının istiqamәtini dәyişmәyә imkan verir. Lülә konusşәkilli, silindrik vә konusşәkilli-silindrik ola bilir; onun minimal uzunluğu su şırnağının formalaşdığı lülәyin girişindә su axınının stabillәşmә şәrtlәrindәn asılı olaraq tәyin edilir. H. şırnağı ilә yuyulub dağıdılan süx-urlar hidroqarışıq şәklindә öz axını vә ya qruntna sosları ilә nәql olunur. Hidro-texnika vә sәnaye tikintisindә, süxurları, bәrkimiş kül, posa massivlәrini vә s.-ni dağıtmaq, su ilә yuyub aparmaq, faydalı qazıntı yataqlarının açıq üsulla vә yeraltı işlәnilmәsindә, yanğınların söndürülmәsindә H.-dan geniş istifadә edilir.
    HİDROMONİTÓR 
    HİDROMONİTÓR (hidro... + ing. monitor – suatan) – güclü su şırnağı yaratmaq vә onun hәrәkәtini idarә etmәk üçün aparat. Tәyinatına görә yataqların açıq üsulla vә yeraltı işlәnilmәsi, quyu hidrohasilatı üçün vә s.; suyun tәzyiqinin qiymәtinә görә aşağı (1 MPa-dәk), orta (1–5 MPa) vә yüksәk (5–35 MPa) tәzyiqli; su sәrfinә görә 100–500 m3/saat (yeraltı işlәr üçün), 300–6000 m3/saat (açıq üsulla işlәnilmәdә); hidromonitor şırnağının axma rejiminә görә stasionar vә pulsasiyalı; idarәolunma üsuluna görә әl ilә vә mәsafәdәn idarә edilәn; hәrәkәtetmә üsuluna görә daşınan vә özügedәn; yerlәşmәsinә görә bilavasitә dağıdılan yer dә vә pillәnin dağılma konturundan kәnarda işlәyәn H.-lara ayrılır. H.- un ümumi konstruksiyası qısaboru, oynaqlar, lülә vә lülәkdәn (taxmadan) ibarәtdir. Nasoslarla vurulan su boru kәmәri ilә qısaboruya verilir, lülәdәn keçәrәk taxmaya daxil olur. Oynaqlar lülәni hәrәkәt etdirәrәk su şırnağının istiqamәtini dәyişmәyә imkan verir. Lülә konusşәkilli, silindrik vә konusşәkilli-silindrik ola bilir; onun minimal uzunluğu su şırnağının formalaşdığı lülәyin girişindә su axınının stabillәşmә şәrtlәrindәn asılı olaraq tәyin edilir. H. şırnağı ilә yuyulub dağıdılan süx-urlar hidroqarışıq şәklindә öz axını vә ya qruntna sosları ilә nәql olunur. Hidro-texnika vә sәnaye tikintisindә, süxurları, bәrkimiş kül, posa massivlәrini vә s.-ni dağıtmaq, su ilә yuyub aparmaq, faydalı qazıntı yataqlarının açıq üsulla vә yeraltı işlәnilmәsindә, yanğınların söndürülmәsindә H.-dan geniş istifadә edilir.