Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
X CİLD (GİYAN  - HİNDİSTAN YARIMADASI )
    HİDROTƏYYARƏ
    HİDROTƏYYARƏ, h i d r o p l a n – su sәthindәn (hidroaerodromdan) uçan vә oraya enәn, hәmçinin sәthdә manevr edәn tәyyarә. H. müxtәlif hidrometeoroloji şәraitlәrdә onun akvatoriyada istismarına imkan verәn dәnizçilik keyfiyyәtlәrinә (üzmә qabiliyyәti, lәpәyә davamlılıq, batmazlıq, suda hәrәkәt zamanı dayanıqlıq vә s.) malik olmalıdır. Üzәrkәn H.-nin çәkisi hidrostatik qaldırıcı qüvvә ilә kompensasiya edilir. Sürәt götürmә prosesindә gövdә dibinin sürüşkәn sәthinin hidrodinamik qüvvәsi vә qanadın aerodinamik qaldırıcı qüvvәsi H.-nın su sәthindәn qalxmasını tәmin edir. H. mühәrriklәri yüksәkdә yerlәşdirilәn monoplan sxemi üzrә qurulur; bu onları su ilә dolmaqdan vә sıçrantılardan qoruyur. Konstruksiyasından asılı olaraq qayıq tipli, üzgәcli, amfibiya vә uçuş zamanı yığılan sualtı qanadlara malik, yaxud hidroxizәklәri olan H.-lәrә ayrılır. H.-nin bütün tiplәrindәn әn optimal uyğunluğa – hidro- vә aerodinamik keyfiyyәtlәrә malik olan uçan qayıqdır. Uçan qayıqla müqayisәdә konstruksiyası daha ağır kütlәli vә aerodinamik müqavimәti daha yüksәk olan üzgәcli (әsasәn, iki üzgәcli) H. dә geniş yayılmışdır. Üzgәcli sxemlәr çox vaxt yüngül, qurudan qalxan tәyyarәlәrin H. kimi düzәldilmәsindә tәtbiq edilir. Tәkәrli şassi vә qayıq, yaxud üzgәclәrin birlәşmәsi şәklindә uçuş-eniş qurğuları olan amfibiyalar qurudakı aerodromlara da enib-qalxa bilir. H.-dә ilk uğurlu uçuşu 1910 ildә fransız mühәndisi A.Fabr özünün konstruksiya etdiyi tәyyarәdә yerinә yetirmişdir.
    “Dornier Seastar” hidrotәyyarәsi (Almaniya).
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
GİYAN  – HİNDİSTAN YARIMADASI 
    HİDROTƏYYARƏ
    HİDROTƏYYARƏ, h i d r o p l a n – su sәthindәn (hidroaerodromdan) uçan vә oraya enәn, hәmçinin sәthdә manevr edәn tәyyarә. H. müxtәlif hidrometeoroloji şәraitlәrdә onun akvatoriyada istismarına imkan verәn dәnizçilik keyfiyyәtlәrinә (üzmә qabiliyyәti, lәpәyә davamlılıq, batmazlıq, suda hәrәkәt zamanı dayanıqlıq vә s.) malik olmalıdır. Üzәrkәn H.-nin çәkisi hidrostatik qaldırıcı qüvvә ilә kompensasiya edilir. Sürәt götürmә prosesindә gövdә dibinin sürüşkәn sәthinin hidrodinamik qüvvәsi vә qanadın aerodinamik qaldırıcı qüvvәsi H.-nın su sәthindәn qalxmasını tәmin edir. H. mühәrriklәri yüksәkdә yerlәşdirilәn monoplan sxemi üzrә qurulur; bu onları su ilә dolmaqdan vә sıçrantılardan qoruyur. Konstruksiyasından asılı olaraq qayıq tipli, üzgәcli, amfibiya vә uçuş zamanı yığılan sualtı qanadlara malik, yaxud hidroxizәklәri olan H.-lәrә ayrılır. H.-nin bütün tiplәrindәn әn optimal uyğunluğa – hidro- vә aerodinamik keyfiyyәtlәrә malik olan uçan qayıqdır. Uçan qayıqla müqayisәdә konstruksiyası daha ağır kütlәli vә aerodinamik müqavimәti daha yüksәk olan üzgәcli (әsasәn, iki üzgәcli) H. dә geniş yayılmışdır. Üzgәcli sxemlәr çox vaxt yüngül, qurudan qalxan tәyyarәlәrin H. kimi düzәldilmәsindә tәtbiq edilir. Tәkәrli şassi vә qayıq, yaxud üzgәclәrin birlәşmәsi şәklindә uçuş-eniş qurğuları olan amfibiyalar qurudakı aerodromlara da enib-qalxa bilir. H.-dә ilk uğurlu uçuşu 1910 ildә fransız mühәndisi A.Fabr özünün konstruksiya etdiyi tәyyarәdә yerinә yetirmişdir.
    “Dornier Seastar” hidrotәyyarәsi (Almaniya).
    HİDROTƏYYARƏ
    HİDROTƏYYARƏ, h i d r o p l a n – su sәthindәn (hidroaerodromdan) uçan vә oraya enәn, hәmçinin sәthdә manevr edәn tәyyarә. H. müxtәlif hidrometeoroloji şәraitlәrdә onun akvatoriyada istismarına imkan verәn dәnizçilik keyfiyyәtlәrinә (üzmә qabiliyyәti, lәpәyә davamlılıq, batmazlıq, suda hәrәkәt zamanı dayanıqlıq vә s.) malik olmalıdır. Üzәrkәn H.-nin çәkisi hidrostatik qaldırıcı qüvvә ilә kompensasiya edilir. Sürәt götürmә prosesindә gövdә dibinin sürüşkәn sәthinin hidrodinamik qüvvәsi vә qanadın aerodinamik qaldırıcı qüvvәsi H.-nın su sәthindәn qalxmasını tәmin edir. H. mühәrriklәri yüksәkdә yerlәşdirilәn monoplan sxemi üzrә qurulur; bu onları su ilә dolmaqdan vә sıçrantılardan qoruyur. Konstruksiyasından asılı olaraq qayıq tipli, üzgәcli, amfibiya vә uçuş zamanı yığılan sualtı qanadlara malik, yaxud hidroxizәklәri olan H.-lәrә ayrılır. H.-nin bütün tiplәrindәn әn optimal uyğunluğa – hidro- vә aerodinamik keyfiyyәtlәrә malik olan uçan qayıqdır. Uçan qayıqla müqayisәdә konstruksiyası daha ağır kütlәli vә aerodinamik müqavimәti daha yüksәk olan üzgәcli (әsasәn, iki üzgәcli) H. dә geniş yayılmışdır. Üzgәcli sxemlәr çox vaxt yüngül, qurudan qalxan tәyyarәlәrin H. kimi düzәldilmәsindә tәtbiq edilir. Tәkәrli şassi vә qayıq, yaxud üzgәclәrin birlәşmәsi şәklindә uçuş-eniş qurğuları olan amfibiyalar qurudakı aerodromlara da enib-qalxa bilir. H.-dә ilk uğurlu uçuşu 1910 ildә fransız mühәndisi A.Fabr özünün konstruksiya etdiyi tәyyarәdә yerinә yetirmişdir.
    “Dornier Seastar” hidrotәyyarәsi (Almaniya).