Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
X CİLD (GİYAN  - HİNDİSTAN YARIMADASI )
    HİDROZOYLAR 
    HİDROZOYLAR (Hydrozoa) – su onurğasızlarının knidariya tipindәn olan sinfi. Qazıntı halında olan formaları Vend dövründәn mәlumdur. H. üçün qeyri-cinsi (polip) vә cinsi (meduza) mәrhәlәlәrin növbәlәşmәsi sәciyyәvidir. Poliplәrin bağırsaq boşluğunda arakәsmәlәr (septlәr) yoxdur. Əksәr növlәrdә çoxsaylı poliplәr tumurcuqlanma nәticәsindә öz әsası ilә hәr hansı bir bәrk substrata yapışan koloniyalar әmәlә gәtirir. Hәr bir fәrdin ağız dәliyi dalayıcı kapsulaları olan barmaqcıqlarla (birdәn bir neçә yüzәdәk) әhatә olunmuşdur. Az hallarda H. passiv (mәs., velella) vә ya aktiv (hidralar) yerdәyişmә edirlәr. Tumurcuqların bir hissәsindәn ayrıcınsiyyәtli, öz ektodermasında cinsiyyәt hüceyrәlәri әmәlәgәtirәn meduzalar inkişaf edir. Bәzi hidrozoyların meduzaları koloniyadan ayrılaraq sәrbәst üzür, digәrlәrindә isә ona birlәşmiş halda qalırlar (meduzoidlәr). Mayalanmış yumurtadan sürfә – planula, ondan isә yeni polip inkişaf edir. H.-ın bәzilәrinin hәyat tsiklindә meduza vә ya polip mәrhәlәsi olmur. 2 yarımsinfi var: hidroidlәr vә sifonoforlar; 2700-ә yaxın növü var. H. әsasәn dәnizlәrdә yayılmışdır; Afrikanın göllәrindә, Şm. Amerika vә Avrasiyanın çaylarında (o cümlәdәn Cordylophora caspia, Craspeda custa sowerbi), hәmçinin Xәzәr dәnizindәn bәzi çaylara keçәn Pallas meriziyası (Moerisia pallasi) kolonial hidroidi müstәsnalıq tәşkil edir. Əsasәn, litoral zonada yayılıb, nadir hallarda dәrinlik formalarına (mәs., Branchiocerianthus imperator) rast gәlinir. Yırtıcıdırlar (barmaqcıqları ilә plankton xәrçәnglәrini, cücülәrin sürfәlәrini vә balıq körpәlәrini tuturlar); nadir hallarda detritlә qidalanırlar. Bәzi meduzalar (mәs., qonionema) insan üçün tәhlükәli ola bilәr, onlar dәridә güclü “yanıqlar” törәdә bilirlәr. H.-in örtüyündә kalsium duzları toplana bilir; çoxlu belә H.-in toplanmasından әhәng riflәri әmәlә gәlir.
    Obeliya sifonoforu (Obelia longissima).
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
GİYAN  – HİNDİSTAN YARIMADASI 
    HİDROZOYLAR 
    HİDROZOYLAR (Hydrozoa) – su onurğasızlarının knidariya tipindәn olan sinfi. Qazıntı halında olan formaları Vend dövründәn mәlumdur. H. üçün qeyri-cinsi (polip) vә cinsi (meduza) mәrhәlәlәrin növbәlәşmәsi sәciyyәvidir. Poliplәrin bağırsaq boşluğunda arakәsmәlәr (septlәr) yoxdur. Əksәr növlәrdә çoxsaylı poliplәr tumurcuqlanma nәticәsindә öz әsası ilә hәr hansı bir bәrk substrata yapışan koloniyalar әmәlә gәtirir. Hәr bir fәrdin ağız dәliyi dalayıcı kapsulaları olan barmaqcıqlarla (birdәn bir neçә yüzәdәk) әhatә olunmuşdur. Az hallarda H. passiv (mәs., velella) vә ya aktiv (hidralar) yerdәyişmә edirlәr. Tumurcuqların bir hissәsindәn ayrıcınsiyyәtli, öz ektodermasında cinsiyyәt hüceyrәlәri әmәlәgәtirәn meduzalar inkişaf edir. Bәzi hidrozoyların meduzaları koloniyadan ayrılaraq sәrbәst üzür, digәrlәrindә isә ona birlәşmiş halda qalırlar (meduzoidlәr). Mayalanmış yumurtadan sürfә – planula, ondan isә yeni polip inkişaf edir. H.-ın bәzilәrinin hәyat tsiklindә meduza vә ya polip mәrhәlәsi olmur. 2 yarımsinfi var: hidroidlәr vә sifonoforlar; 2700-ә yaxın növü var. H. әsasәn dәnizlәrdә yayılmışdır; Afrikanın göllәrindә, Şm. Amerika vә Avrasiyanın çaylarında (o cümlәdәn Cordylophora caspia, Craspeda custa sowerbi), hәmçinin Xәzәr dәnizindәn bәzi çaylara keçәn Pallas meriziyası (Moerisia pallasi) kolonial hidroidi müstәsnalıq tәşkil edir. Əsasәn, litoral zonada yayılıb, nadir hallarda dәrinlik formalarına (mәs., Branchiocerianthus imperator) rast gәlinir. Yırtıcıdırlar (barmaqcıqları ilә plankton xәrçәnglәrini, cücülәrin sürfәlәrini vә balıq körpәlәrini tuturlar); nadir hallarda detritlә qidalanırlar. Bәzi meduzalar (mәs., qonionema) insan üçün tәhlükәli ola bilәr, onlar dәridә güclü “yanıqlar” törәdә bilirlәr. H.-in örtüyündә kalsium duzları toplana bilir; çoxlu belә H.-in toplanmasından әhәng riflәri әmәlә gәlir.
    Obeliya sifonoforu (Obelia longissima).
    HİDROZOYLAR 
    HİDROZOYLAR (Hydrozoa) – su onurğasızlarının knidariya tipindәn olan sinfi. Qazıntı halında olan formaları Vend dövründәn mәlumdur. H. üçün qeyri-cinsi (polip) vә cinsi (meduza) mәrhәlәlәrin növbәlәşmәsi sәciyyәvidir. Poliplәrin bağırsaq boşluğunda arakәsmәlәr (septlәr) yoxdur. Əksәr növlәrdә çoxsaylı poliplәr tumurcuqlanma nәticәsindә öz әsası ilә hәr hansı bir bәrk substrata yapışan koloniyalar әmәlә gәtirir. Hәr bir fәrdin ağız dәliyi dalayıcı kapsulaları olan barmaqcıqlarla (birdәn bir neçә yüzәdәk) әhatә olunmuşdur. Az hallarda H. passiv (mәs., velella) vә ya aktiv (hidralar) yerdәyişmә edirlәr. Tumurcuqların bir hissәsindәn ayrıcınsiyyәtli, öz ektodermasında cinsiyyәt hüceyrәlәri әmәlәgәtirәn meduzalar inkişaf edir. Bәzi hidrozoyların meduzaları koloniyadan ayrılaraq sәrbәst üzür, digәrlәrindә isә ona birlәşmiş halda qalırlar (meduzoidlәr). Mayalanmış yumurtadan sürfә – planula, ondan isә yeni polip inkişaf edir. H.-ın bәzilәrinin hәyat tsiklindә meduza vә ya polip mәrhәlәsi olmur. 2 yarımsinfi var: hidroidlәr vә sifonoforlar; 2700-ә yaxın növü var. H. әsasәn dәnizlәrdә yayılmışdır; Afrikanın göllәrindә, Şm. Amerika vә Avrasiyanın çaylarında (o cümlәdәn Cordylophora caspia, Craspeda custa sowerbi), hәmçinin Xәzәr dәnizindәn bәzi çaylara keçәn Pallas meriziyası (Moerisia pallasi) kolonial hidroidi müstәsnalıq tәşkil edir. Əsasәn, litoral zonada yayılıb, nadir hallarda dәrinlik formalarına (mәs., Branchiocerianthus imperator) rast gәlinir. Yırtıcıdırlar (barmaqcıqları ilә plankton xәrçәnglәrini, cücülәrin sürfәlәrini vә balıq körpәlәrini tuturlar); nadir hallarda detritlә qidalanırlar. Bәzi meduzalar (mәs., qonionema) insan üçün tәhlükәli ola bilәr, onlar dәridә güclü “yanıqlar” törәdә bilirlәr. H.-in örtüyündә kalsium duzları toplana bilir; çoxlu belә H.-in toplanmasından әhәng riflәri әmәlә gәlir.
    Obeliya sifonoforu (Obelia longissima).