HİLALİ AXINI – 11–12 әsrlәrdә Şimali Ərәbistan mәnşәli (Qeys konfederasiyası) bәnu hilal vә bәnu süleym bәdәvi tayfa ittifaqlarının Şimal-Qәrbi Afrika (Mәğrib) әrazisinin çox hissәsini әhatә edәn miqrasiya prosesi. 8 әsrdә bәnu hilal vә bәnu süleym özlәrinin ilk vәtәnlәri Nәcddәn (Ərәbistan y-a-nın mәrkәzi vil.) köç edәrәk Misirdә mәskunlaşmışdılar. 10 әsrdә Fatimilәr bu tayfaları Nilin orta axarında saxlamağa çalışırdılar, lakin 1048 ildә xәlifә әl-Müstәnsir vә vәzir әl-Yazuri onları Mәğri bin ş.-inә (İfrigiya) doğru yönәldәrәk bu yolla öz canişinlәri Zirilәrin itaәtsizliyini aradan qaldırmağa cәhd göstәrdilәr. 1050 ildә tayfalar Kirenaikanı dağıtdılar, 1051 ildә Qabis yaxınlığında zirilәrin qoşunlarını darmadağın etdilәr, 1057 ildә isә Qәyrәvanı qarәt edәrәk әmiri buradan Mehdiyyәyә köçmәyә vadar etdilәr. Hәmmadilәr dövlәti dә qismәn dağıntılara mәruz qaldı. H.a. nәticәsindә yaranmış hәrc-mәrclik 1153 ildә Setif yaxınlığında bәdәvilәri mәğlubiyyәtә uğratmış Müvәhhidlәr dövrünәdәk davam etdi, Şәrqi vә Mәrkәzi Mәğribin iqtisadi tәnәzzülünә, şumluq sahәlәrin azalmasına vә dezurbanizasiyaya, hәmçinin köçәriliyin artmasına vә әhalinin mәdәni-linqvistik cәhәtdәn әrәblәşmәsinә gәtirib çıxardı.










