HİLDESHÉYM (Hildesheim) – AFR-dә, Aşağı Saksoniya federal әrazisindә şәhәr. Əh. tәqr. 100 min (2016). Şimali Almaniya ovalığının c.-unda, Harsz d-rının әtәklәrindә yerlәşir. Mühüm nәql. qovşağı (Flensburq–Hamburq–Kassel–Füssen vә bir neçә digәr avtomagistralları; Kassel–Berlin, Hildesheym–Braunşvayq, Hannover–Zalsgitter–Halle d.y. magistralları). Orta Almaniya kanalında gәmi dayanacağı. Şәhәrin salınmasının dәqiq tarixi mәlum deyil. 815 ildә Mömin Lüdovik tәrәfindәn әsası qoyulmuş eyniadlı yepiskopluğun mәrkәzi olmuşdur. 1300 ildә, şәhәrlilәrin yepiskopla mübarizәsi gedişindә, şәhәr statusunu vә rәsmi möhürünü almışdır. 1528 ildә imperator V Karl tәrәfindәn şәhәrә gerb verilmişdir. 1802/03–1807 illәrdә vә 1866 ildәn Prussiyanın, 1807–13 illәrdә Vestfaliya krallığının, 1813–66 illәrdә Hannover krallığının, 1946 ildәn Aşağı Saksoniya federal әrazisinin tәrkibindә olmuşdur. 1945 ilin martında müttәfiqlәrin aviasiyasının hava hücumları nәticәsindә böyük dağıntılara mәruz qalmışdır. Orta әsr memarlıq abidәlәrindәn “Ottonlar intibahı”nın parlaq nümunәsi olan Müq. Mixail kilsәsi (1010–1033 illәrdәn sonra, interyerdә – tunc “Hildesheym qapıları”, 1008–1015 illәr arası vә “Bernvard sütunu”, tәqr. 1020), roman üslubunda Mәryәm ana baş kilsәsi (9–11 әsrlәr, müasir formalarda qismәn bәrpa edilmişdir, baş kilsә vә kilsә Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir), Müq. Qodehard kilsәsi (1133–72), mülki faxverk tikililәri saxlanılmışdır. Şәhәrin tarixi mәrkәzinin özәyi olan vә 2-ci dünya müharibәsi zamanı dağıdılmış bazar meydanında 1984–90 illәrdә Ratuşa (13 әsr), gildiya evlәri (qәssablar evi, 1529), şәhәr zadәganlarının yaşayış evlәri (Tempelhaus, 1350) vә s. bәrpa edilmişdir.
Hildesheym şәhәrindәn görünüş.
Ali mәktәblәr arasında: H. un-ti (1946), Ali tәtbiqi elmlәr vә incәsәnәt mәktәbinin kampusu (1971), Şimali Almaniya ali әdliyyә mәktәbi (2007); Romer vә Peliseus (1845; qәdim misir vә qәdim peru incәsәnәti kolleksiyası), Müqәddәs Mәryәm kilsәsinin nәzdindә xәzinә (19 әsr), şәhәr muzeylәri, bir neçә arxiv vә kitabxana fәaliyyәt göstәrir. Aşağı Saksoniya teatrı (1909; multijanrlı) var. Ali mәktәblәr arasında: H. un-ti (1946), Tәtbiqi elmlәr vә incәsәnәt ali mәktәbinin kampusu (1971), Şimali Almaniya ali әdliyyә mәktәbi (2007); Römer vә Peliseus (1845; Qәdim Misir vә qәdim Peru incәsәnәti kolleksiyaları), Müq. Mәryәm kilsәsinin nәzdindә xәzinә (19 әsr), Şәhәr muzeyi; bir neçә arxiv vә kitabxanalar; Aşağı Saksoniya teatrı (1909; multijanrlı) fәaliyyәt göstәrir. İqtisadiyyatın әsasını xidmәt sferası (2010-cu illәrin әvvәllәrindә çalışanların 71%-i) tәşkil edir; onun әsas sahәlәri: işgüzar, bank-maliyyә (әn iri şirkәtlәri – “Volksbank eG Hildesheim-Lehrte-Pattensen” vә “Sparkasse Hildesheim” korporasiyaları), nәql.-logistika xidmәtlәri, ticarәt, tәhsil vә ETTKİ, turizm. Sәnayenin strukturunda maşınqayırma sahәlәri vә metal emalı üstünlük tәşkil edir. Radioelektronika vә elektrotexnika sәnayesi, o cümlәdәn “Robert Bosch” (sәnaye elektronikası) vә “Blaupunkt Technology” (audio- vә video texnika) şirkәtlәrinin müәssisәlәri, hәmçinin nәql. maşınqayırması (“AutoGyro” şirkәti tәrәfindәn giroplanların, avtomobil komplektlәşdirmәnin istehsalı), tökmә istehsalı (“ThyssenKrupp”) vә s. inkişaf etmişdir.
Hildes heym. Mәryәm ana baş kilsәsi.
