HİMALÁY DİLLƏRİ – Himalay boyunca [Hindistanın şm.-ında, Nepalda, Butanda vә Çindә (Tibetdә)] yayılan Tibet-Birma dillәrinin ümumi adı. H.d.-ndә danışanların sayı 11 mln.-dan çoxdur (2005). H.d. daşıyıcılarının çoxu bhotiya xalqları qrupuna daxildir. H.d. özlüyündә heç bir genetik birlik tәşkil etmir; bu anlayışdan yalnız tәqr. 95 dili әhatә edәn coğrafi birliyin uyğun ifadәsi kimi istifadә olunur. H.d.-nә Tibet-Birma dillәrinin 10 qolu daxildir (q.-dәn ş.-ә). Q ә r b i H i m a l a y q o l u Hindistanın Himaçal-Pradeş vә Uttarançal ştatlarında vә qonşu Nepalda yayılan 2 qrupu – kinauri (kanauri; 8-dәn 14-ә qәdәr dil; 81 min danışan) vә almoru (4 dil; 9 min danışan) әhatә edir. Qәdim Tibet bon dini kitablarının yazıldığı janqjunq ölü dilinin dә onlarla qohum olduğu ehtimal edilir. M ә r k ә z i H i m a l a y q o l u n a maqar, çepanq vә Nepalın dağәtәyi yerlәrindә yayılmış 4 dil dә daxildir (800 min danışan). Ona d h i m a l d i l i n d ә n ibarәt qol yaxındır (Nepalın ş.-i; 17 min danışan). Müstәqil qol tәşkil edәn nevar dili Nepalın mәrkәzindә Katmandu vadisindә (826 min danışan), l e p ç a d i l i (ronq) Hindistanın Sәkkәm ştatında, Butanda vә Nepalda (75 min danışan) yayılmışdır. B o d q o l u Tibet (coğrafi cәhәtdәn Himalaydan kәnarda; 6 mln.-dan çox danışan), Qәrbi Tibet (Hindistanın Kәşmir ştatı), dzonq-ke (Butan) vә bir neçә digәr dillә birlikdә Tibet qrupunu; tamanq, qurunq, mananq vә Nepaldakı digәr dillәrlә birlikdә (1,5 mln. danışan) tamanq qrupunu; Butan vә Hindistanda 2 dili (45 min danışan) birlәşdirәn bumtanq-takpa qrupunu; 4 dil ilә birlikdә kham qrupunu (Nepalın mәrkәzi; 60 min danışan); tshanqla dilini (Butan vә Hindistan sәrhәdindә; 150 min danışan) әhatә edir. K i r a n t i q o l u (Şәrqi Himalay) 32 dili (Nepalın ş.-i; 550 min danışan), o cümlәdәn, limbu, sunvar, bantava dillәrini özündә birlәşdirir. Q ә r b i A r u n a ç a l q o l u n a (Hindistanın Arunaçal-Pradeş ştatının q.-i; 9 min danışan) şerdukpen, buqun, lişpa, sulunq dillәri daxildir. Göstәrilәn yerdәn ş.-ә doğru yayılmış h r u s o q o l u hruso vә dhammay dillәrindәn ibarәtdir (cәmi 8 min danışan). T a n i q o l u n a 13–15 dil (hamısı Hindistanın Arunaçal-Pradeş ştatının mәrkәzindәdir; cәmi 1 mln.-dan çox danışan) daxildir.










