HİMENOMİSETLƏR – bazidil göbәlәklәrin sıralar qrupu. H. bәzi tәsnifatlarda Hymenomycetes sinfi ranqına (dәrәcәsinә) ayrılır. H.-ә 12 mindәn çox növ daxildir. H.-in vegetativ hissәsi olan göbәlәk tellәri substratda – torpaqda, oduncaqda, meşә döşәnәyindә yerlәşir, lakin әksәr hallarda himenomisetlәrin (ağ göbәlәk, zol-zol papaqlı göbәlәklәr, şampinyonlar, milçәkqıranlar, ramariyalar, hidnumlar, qov göbәlәklәri vә b.) meyvә cismi vә ya bazidiomaları, adәtәn “göbәlәk” hissәsi adlandırılır. Meyvә cisminin sәthi olan himenoforda spordaşıyan qat (himeni) yerlәşir. Bazidiosporun yetişmә vaxtına yaxın bu qat hәmişә açılır; Bir sıra H.-dә (mәs., şampinyonlar, milçәkqıranlar) әvvәlcә himeni steril hiflәrdәn ibarәt plyonka ilә örtülü olur. H.-in meyvә cisimlәri konsisten siyasına, rәnginә, formasına görә müxtәlif olur. H. arasında saprotroflar (şampinyonlar, bәzi qov göbәlәklәri: әsl qov göbәlәyi (Fomes fomentarius) vә haşiyәlәnmiş qov göbәlәyi (Fomitopsis pinicola), parazitlәr (şam vә küknar ağaclarında parazitlik edәn kök süngәri Heterobasidion annosum, 200-dәn artıq ali bitki növlәrinin köklәrindә inkişaf edәn әsl vә ya payız kötükcәsi Armillariella mellea), çoxlu mikoriza göbәlәklәri (narıncı südlücә göbәlәyi vә südlücәlәr, zolzol papaqlı göbәlәklәr, ağ göbәlәklәr, milçәkqıranlar) var. H. Yer kürәsindә geniş yayılmışdır. Onlara meşәlәrdә, çәmәnlәrdә, çöllәrdә, tundrada rast gәlinir. Bitki qalıqlarının, xüsusilә oduncağın vә xәzәllәrin çürümәsindә iştirak edir. Meyvә cismi himenoforunun tipinә görә H. şәrti olaraq hamar, qırışlı, tikanlı, boruşәkilli himenoforlu qeyri-lövhәşәkilli vә ya afillofor vә demәk olar ki, hәmişә papaqcıqdan vә ayaqcıqdan ibarәt olan, lövhәyә oxşayan himenoforlu lövhәşәkilli vә ya papaqlı olmaqla iki yarımqrupa bölünür. Papaqlı H.-ә yumşaq әtli meyvә cismi vә himenoforu boruşәkilli olan, papaqcığın yumşaq lәtindәn asan ayrılan növlәr (ağ göbәlәk, qırmızıbaş göbәlәk vә b.) yaxındır.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
GİYAN – HİNDİSTAN YARIMADASI
HİMENOMİSETLƏR
HİMENOMİSETLƏR – bazidil göbәlәklәrin sıralar qrupu. H. bәzi tәsnifatlarda Hymenomycetes sinfi ranqına (dәrәcәsinә) ayrılır. H.-ә 12 mindәn çox növ daxildir. H.-in vegetativ hissәsi olan göbәlәk tellәri substratda – torpaqda, oduncaqda, meşә döşәnәyindә yerlәşir, lakin әksәr hallarda himenomisetlәrin (ağ göbәlәk, zol-zol papaqlı göbәlәklәr, şampinyonlar, milçәkqıranlar, ramariyalar, hidnumlar, qov göbәlәklәri vә b.) meyvә cismi vә ya bazidiomaları, adәtәn “göbәlәk” hissәsi adlandırılır. Meyvә cisminin sәthi olan himenoforda spordaşıyan qat (himeni) yerlәşir. Bazidiosporun yetişmә vaxtına yaxın bu qat hәmişә açılır; Bir sıra H.-dә (mәs., şampinyonlar, milçәkqıranlar) әvvәlcә himeni steril hiflәrdәn ibarәt plyonka ilә örtülü olur. H.-in meyvә cisimlәri konsisten siyasına, rәnginә, formasına görә müxtәlif olur. H. arasında saprotroflar (şampinyonlar, bәzi qov göbәlәklәri: әsl qov göbәlәyi (Fomes fomentarius) vә haşiyәlәnmiş qov göbәlәyi (Fomitopsis pinicola), parazitlәr (şam vә küknar ağaclarında parazitlik edәn kök süngәri Heterobasidion annosum, 200-dәn artıq ali bitki növlәrinin köklәrindә inkişaf edәn әsl vә ya payız kötükcәsi Armillariella mellea), çoxlu mikoriza göbәlәklәri (narıncı südlücә göbәlәyi vә südlücәlәr, zolzol papaqlı göbәlәklәr, ağ göbәlәklәr, milçәkqıranlar) var. H. Yer kürәsindә geniş yayılmışdır. Onlara meşәlәrdә, çәmәnlәrdә, çöllәrdә, tundrada rast gәlinir. Bitki qalıqlarının, xüsusilә oduncağın vә xәzәllәrin çürümәsindә iştirak edir. Meyvә cismi himenoforunun tipinә görә H. şәrti olaraq hamar, qırışlı, tikanlı, boruşәkilli himenoforlu qeyri-lövhәşәkilli vә ya afillofor vә demәk olar ki, hәmişә papaqcıqdan vә ayaqcıqdan ibarәt olan, lövhәyә oxşayan himenoforlu lövhәşәkilli vә ya papaqlı olmaqla iki yarımqrupa bölünür. Papaqlı H.-ә yumşaq әtli meyvә cismi vә himenoforu boruşәkilli olan, papaqcığın yumşaq lәtindәn asan ayrılan növlәr (ağ göbәlәk, qırmızıbaş göbәlәk vә b.) yaxındır.
HİMENOMİSETLƏR
HİMENOMİSETLƏR – bazidil göbәlәklәrin sıralar qrupu. H. bәzi tәsnifatlarda Hymenomycetes sinfi ranqına (dәrәcәsinә) ayrılır. H.-ә 12 mindәn çox növ daxildir. H.-in vegetativ hissәsi olan göbәlәk tellәri substratda – torpaqda, oduncaqda, meşә döşәnәyindә yerlәşir, lakin әksәr hallarda himenomisetlәrin (ağ göbәlәk, zol-zol papaqlı göbәlәklәr, şampinyonlar, milçәkqıranlar, ramariyalar, hidnumlar, qov göbәlәklәri vә b.) meyvә cismi vә ya bazidiomaları, adәtәn “göbәlәk” hissәsi adlandırılır. Meyvә cisminin sәthi olan himenoforda spordaşıyan qat (himeni) yerlәşir. Bazidiosporun yetişmә vaxtına yaxın bu qat hәmişә açılır; Bir sıra H.-dә (mәs., şampinyonlar, milçәkqıranlar) әvvәlcә himeni steril hiflәrdәn ibarәt plyonka ilә örtülü olur. H.-in meyvә cisimlәri konsisten siyasına, rәnginә, formasına görә müxtәlif olur. H. arasında saprotroflar (şampinyonlar, bәzi qov göbәlәklәri: әsl qov göbәlәyi (Fomes fomentarius) vә haşiyәlәnmiş qov göbәlәyi (Fomitopsis pinicola), parazitlәr (şam vә küknar ağaclarında parazitlik edәn kök süngәri Heterobasidion annosum, 200-dәn artıq ali bitki növlәrinin köklәrindә inkişaf edәn әsl vә ya payız kötükcәsi Armillariella mellea), çoxlu mikoriza göbәlәklәri (narıncı südlücә göbәlәyi vә südlücәlәr, zolzol papaqlı göbәlәklәr, ağ göbәlәklәr, milçәkqıranlar) var. H. Yer kürәsindә geniş yayılmışdır. Onlara meşәlәrdә, çәmәnlәrdә, çöllәrdә, tundrada rast gәlinir. Bitki qalıqlarının, xüsusilә oduncağın vә xәzәllәrin çürümәsindә iştirak edir. Meyvә cismi himenoforunun tipinә görә H. şәrti olaraq hamar, qırışlı, tikanlı, boruşәkilli himenoforlu qeyri-lövhәşәkilli vә ya afillofor vә demәk olar ki, hәmişә papaqcıqdan vә ayaqcıqdan ibarәt olan, lövhәyә oxşayan himenoforlu lövhәşәkilli vә ya papaqlı olmaqla iki yarımqrupa bölünür. Papaqlı H.-ә yumşaq әtli meyvә cismi vә himenoforu boruşәkilli olan, papaqcığın yumşaq lәtindәn asan ayrılan növlәr (ağ göbәlәk, qırmızıbaş göbәlәk vә b.) yaxındır.
