Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
X CİLD (GİYAN  - HİNDİSTAN YARIMADASI )
    HİND-ARALIQ DƏNİZİ İRQİ 
    HİND-ARALIQ DƏNİZİ İRQİ – böyük Avropa irqinin tәrkibindә kiçik irq. Adәtәn Avropa irqinin cәnub variantları arealına aid edilir. Avrasiyanın cәnub hissәsindә, Alp d-rından Mәrkәzi Asiyayadәk uzanan dağlardan c.-da, hәmçinin Şimali Afrikada (Aralıqdәniziyanı, Sәhradan şm.-dakı Afrika әrazilәri, Yaxın vә Orta Şәrqin böyük hissәsi, Mәrkәzi Asiyanın vahәlәri vә Şimali Hindistan) üstünlük tәşkil edir. Avropa irqinin digәr nümayәndәlәrindәn fәrqli olaraq, açıq vә ya qarabuğdayı dәri, tünd dalğalı vә düz saçlar, qonur vә nadir hallarda qarışıq rәngli gözlәr, kişilәr üçün uzun saqqal vә tüklü bәdәn sәciyyәvidir. Sifәtlәri uzunsov vә çox ensizdir; almacıq sümüyünün eni Avropa irqi tәmsilçilәri arasında minimaldır. Göz qapağının büküyü az inkişaf etmişdir, çox hallarda ümumiyyәtlә yoxdur. Burunları nisbәtәn iri, ensiz, adәtәn düzdür, bәzәn isә qabarıqdır. Dodaqları nazik, yaxud orta ölçüdәdir, üst dodaq çox vaxt gödәkdir. Kәllә qafatası orta vә ya kiçikdir, mezo-, yaxud dolixokefaldır. Gözyuvasıüstü relyefi zәif inkişaf etmişdir. Uzunsov (dolixomorf) bәdәn quruluşu üstünlük tәşkil edir. Boyları alçaqdan (Aralıqdәniziyanıda) hündürәdәk (Şimali Hindistanda) dәyişir. Avropa irqinin formalaşması arealının kәnar, cәnub vә cәnub-şәrq zonalarında yayılmış H.-A.d.i.-nin nümayәndәlәrindә digәr avropalılarla müqayisәdә daha çox başqa irqlәrlә (ehtimal ki, vedda-Avstraliya irqi ilә) qarışıqlıq var. H.-A.d.i.-nin nümayәn dәlәrindә qonur dәri, davamlı dolixokefallıq vә zәrif quruluş mәhz bununla izah olunur.
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
GİYAN  – HİNDİSTAN YARIMADASI 
    HİND-ARALIQ DƏNİZİ İRQİ 
    HİND-ARALIQ DƏNİZİ İRQİ – böyük Avropa irqinin tәrkibindә kiçik irq. Adәtәn Avropa irqinin cәnub variantları arealına aid edilir. Avrasiyanın cәnub hissәsindә, Alp d-rından Mәrkәzi Asiyayadәk uzanan dağlardan c.-da, hәmçinin Şimali Afrikada (Aralıqdәniziyanı, Sәhradan şm.-dakı Afrika әrazilәri, Yaxın vә Orta Şәrqin böyük hissәsi, Mәrkәzi Asiyanın vahәlәri vә Şimali Hindistan) üstünlük tәşkil edir. Avropa irqinin digәr nümayәndәlәrindәn fәrqli olaraq, açıq vә ya qarabuğdayı dәri, tünd dalğalı vә düz saçlar, qonur vә nadir hallarda qarışıq rәngli gözlәr, kişilәr üçün uzun saqqal vә tüklü bәdәn sәciyyәvidir. Sifәtlәri uzunsov vә çox ensizdir; almacıq sümüyünün eni Avropa irqi tәmsilçilәri arasında minimaldır. Göz qapağının büküyü az inkişaf etmişdir, çox hallarda ümumiyyәtlә yoxdur. Burunları nisbәtәn iri, ensiz, adәtәn düzdür, bәzәn isә qabarıqdır. Dodaqları nazik, yaxud orta ölçüdәdir, üst dodaq çox vaxt gödәkdir. Kәllә qafatası orta vә ya kiçikdir, mezo-, yaxud dolixokefaldır. Gözyuvasıüstü relyefi zәif inkişaf etmişdir. Uzunsov (dolixomorf) bәdәn quruluşu üstünlük tәşkil edir. Boyları alçaqdan (Aralıqdәniziyanıda) hündürәdәk (Şimali Hindistanda) dәyişir. Avropa irqinin formalaşması arealının kәnar, cәnub vә cәnub-şәrq zonalarında yayılmış H.-A.d.i.-nin nümayәndәlәrindә digәr avropalılarla müqayisәdә daha çox başqa irqlәrlә (ehtimal ki, vedda-Avstraliya irqi ilә) qarışıqlıq var. H.-A.d.i.-nin nümayәn dәlәrindә qonur dәri, davamlı dolixokefallıq vә zәrif quruluş mәhz bununla izah olunur.
    HİND-ARALIQ DƏNİZİ İRQİ 
    HİND-ARALIQ DƏNİZİ İRQİ – böyük Avropa irqinin tәrkibindә kiçik irq. Adәtәn Avropa irqinin cәnub variantları arealına aid edilir. Avrasiyanın cәnub hissәsindә, Alp d-rından Mәrkәzi Asiyayadәk uzanan dağlardan c.-da, hәmçinin Şimali Afrikada (Aralıqdәniziyanı, Sәhradan şm.-dakı Afrika әrazilәri, Yaxın vә Orta Şәrqin böyük hissәsi, Mәrkәzi Asiyanın vahәlәri vә Şimali Hindistan) üstünlük tәşkil edir. Avropa irqinin digәr nümayәndәlәrindәn fәrqli olaraq, açıq vә ya qarabuğdayı dәri, tünd dalğalı vә düz saçlar, qonur vә nadir hallarda qarışıq rәngli gözlәr, kişilәr üçün uzun saqqal vә tüklü bәdәn sәciyyәvidir. Sifәtlәri uzunsov vә çox ensizdir; almacıq sümüyünün eni Avropa irqi tәmsilçilәri arasında minimaldır. Göz qapağının büküyü az inkişaf etmişdir, çox hallarda ümumiyyәtlә yoxdur. Burunları nisbәtәn iri, ensiz, adәtәn düzdür, bәzәn isә qabarıqdır. Dodaqları nazik, yaxud orta ölçüdәdir, üst dodaq çox vaxt gödәkdir. Kәllә qafatası orta vә ya kiçikdir, mezo-, yaxud dolixokefaldır. Gözyuvasıüstü relyefi zәif inkişaf etmişdir. Uzunsov (dolixomorf) bәdәn quruluşu üstünlük tәşkil edir. Boyları alçaqdan (Aralıqdәniziyanıda) hündürәdәk (Şimali Hindistanda) dәyişir. Avropa irqinin formalaşması arealının kәnar, cәnub vә cәnub-şәrq zonalarında yayılmış H.-A.d.i.-nin nümayәndәlәrindә digәr avropalılarla müqayisәdә daha çox başqa irqlәrlә (ehtimal ki, vedda-Avstraliya irqi ilә) qarışıqlıq var. H.-A.d.i.-nin nümayәn dәlәrindә qonur dәri, davamlı dolixokefallıq vә zәrif quruluş mәhz bununla izah olunur.