HİPERGENÉZ (hiper... + ...genez) – süxur vә mineralların Yer sәthindә, aşınma qabığında vә biosferdә ekzogen proseslәr nәticәsindә dәyişilmәsi. Bu proseslәr yer sәthindәn bir neçә yüz m dәrinliyәdәk, sәth sularının dәrinlik suları ilә qarışdığı zonaya qәdәr davam edir. Aşınma sahәsindә H. oksidlәşmә zonasında, dәrinlikdә isә, әksinә, oksigensiz şәraitdә baş verir. H. proseslәri nәticәsindә hipergen minerallar (tәqr. 800), ekzogen süxurlar (gillәr, allitlәr, ferritolitlәr, karbonatlı, sulfatlı vә s. süxurlar) yaranır. Hipergen proseslәrin gedişatında iqlimin rolu mühümdür. İsti vә rütubәtli iqlim şәraitindә (tropik qurşaqda) H. daha intensiv, mülayim qurşaqda isә nisbәtәn zәif gedir. H.-in әksәr mәhsulları dәmir, alüminium, manqan, kobalt vә nikel kimi metalların filizlәridir. Hipergen әmәlә gәlmәlәr әsasında Yer sәthinin vә sәthәyaxın hissәnin geol. keçmişdәki fiziki-kimyәvi vә biokimyәvi şәraiti bәrpa edilir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ
HİPERGENÉZ
HİPERGENÉZ (hiper... + ...genez) – süxur vә mineralların Yer sәthindә, aşınma qabığında vә biosferdә ekzogen proseslәr nәticәsindә dәyişilmәsi. Bu proseslәr yer sәthindәn bir neçә yüz m dәrinliyәdәk, sәth sularının dәrinlik suları ilә qarışdığı zonaya qәdәr davam edir. Aşınma sahәsindә H. oksidlәşmә zonasında, dәrinlikdә isә, әksinә, oksigensiz şәraitdә baş verir. H. proseslәri nәticәsindә hipergen minerallar (tәqr. 800), ekzogen süxurlar (gillәr, allitlәr, ferritolitlәr, karbonatlı, sulfatlı vә s. süxurlar) yaranır. Hipergen proseslәrin gedişatında iqlimin rolu mühümdür. İsti vә rütubәtli iqlim şәraitindә (tropik qurşaqda) H. daha intensiv, mülayim qurşaqda isә nisbәtәn zәif gedir. H.-in әksәr mәhsulları dәmir, alüminium, manqan, kobalt vә nikel kimi metalların filizlәridir. Hipergen әmәlә gәlmәlәr әsasında Yer sәthinin vә sәthәyaxın hissәnin geol. keçmişdәki fiziki-kimyәvi vә biokimyәvi şәraiti bәrpa edilir.
HİPERGENÉZ
HİPERGENÉZ (hiper... + ...genez) – süxur vә mineralların Yer sәthindә, aşınma qabığında vә biosferdә ekzogen proseslәr nәticәsindә dәyişilmәsi. Bu proseslәr yer sәthindәn bir neçә yüz m dәrinliyәdәk, sәth sularının dәrinlik suları ilә qarışdığı zonaya qәdәr davam edir. Aşınma sahәsindә H. oksidlәşmә zonasında, dәrinlikdә isә, әksinә, oksigensiz şәraitdә baş verir. H. proseslәri nәticәsindә hipergen minerallar (tәqr. 800), ekzogen süxurlar (gillәr, allitlәr, ferritolitlәr, karbonatlı, sulfatlı vә s. süxurlar) yaranır. Hipergen proseslәrin gedişatında iqlimin rolu mühümdür. İsti vә rütubәtli iqlim şәraitindә (tropik qurşaqda) H. daha intensiv, mülayim qurşaqda isә nisbәtәn zәif gedir. H.-in әksәr mәhsulları dәmir, alüminium, manqan, kobalt vә nikel kimi metalların filizlәridir. Hipergen әmәlә gәlmәlәr әsasında Yer sәthinin vә sәthәyaxın hissәnin geol. keçmişdәki fiziki-kimyәvi vә biokimyәvi şәraiti bәrpa edilir.
