HİPERSƏSSÜRƏTLİ AXIN – ifrat sәs sürәtli qaz axınının [qaz axınının bütün vә ya әsas hissәsindә axma sürәti sәsin qazda yayılma sürәtindәn çox böyük (υ >> а) olduqda)] yuxarı sәrhәdi, yәni Max әdәdi M = υ /a >> 1. Başqa kriterilәr dә var, mәs., 1/M2 << 1. H.s.a.-la ifratsәs sürәtli axın arasında kәskin sәrhәd yoxdur, lakin hesab edilir ki, artıq М ≥ 5 olduqda hava üçün H.s.a. başlayır. Sәsin sürәti ilә molekulların xaotik (istilik) hәrәkәtinin orta sürәti eyni tәrtibli olduğundan H.s.a.-da qaz molekullarının irәlilәmә hәrәkәtinin kinetik enerjisi qazın daxili istilik enerjisindәn dәfәlәrlә çox olur. Ona görә dә ifrat vә ya hipersәs sürәti ilә hәrәkәt edәn cismin qarşısında әmәlәgәlәn zәrbә dalğasında tormozlanan qazın irәlilәmә kinetik enerjisi istilik enerjisinә çevrilir vә bu oblastda temp-r çox yüksәk (on minlәrlә dәrәcә) sәviyyәyә qalxır. Bu cür ekstremal şәraitdә bir çox fiziki-kimyәvi proseslәr (molekulların sәrbәstlik dәrәcәlәrinin artması, hәyәcanlanmalar, dissosiasiya, ionizasiya, şüalanma vә s.) baş verir. H.s.a. üçün xarakterik cәhәtlәr aşağıdakılardır: güclü zәrbә dalğalarının cisimlәrin sәthinә yaxın sәrhәd qatı ilә qarşılıqlı tәsiri; qeyri-özlü xarici axının sәrhәdyanı layla özlü qarşılıqlı tәsiri; qaz axını ilә bürünmüş cismin intensiv konvektiv vә radiasion qızması nәticәsindә aerodinamik eroziya (әrimә, buxarlanma, qabıqlanma vә s.); qaz axını ilә bürünmüş cismin sәthindәn maddәnin (kütlәnin) sovrulması. H.s.a. proseslәrinin hesablanmasında hәm böyük Max әdәdi ilә bağlı (qazodinamik) effektlәr, hәm dә zәrbә oblastında (qatında) qazın yüksәk temp-ru hesabına yaranan fizi kikimyәvi effektlәr nәzәrә alınır. 1950-ci illәrdәn başlayaraq qitәlәrarası raketlәrin, süni peyklәrin, daha sonralar (1970-ci illәrdәn sonra) isә çoxdәfәli istifadә olunan (“Buran”, “Speys Şattl”) kosmik aparatların (KA) uçuşu zamanı yaranan aerodinamiki vә istilik mübadilәsi mәsәlәlәri ilә bağlı H.s.a. nәzәriyyәsi inkişaf etdirildi. Müasir güclü kompüterlәrin yaranması vә elәcә dә effektiv әdәdi hesablama metodlarının inkişafı zәrbә dalğası oblastında baş verәn müxtәlif fiziki-kimyәvi proseslәrin xüsusiyyәtlәrini nәzәrә almaqla, KA-ların
realistik, üçölçülü modellәrinin әtrafında tam axın sahәsini hesablamağa imkan verdi.
