HİPOKSİYA (hipo... + lat. оxygenium – oksigen), o k s i g e n a c l ı ğ ı, o k s i g e n ç a t ı ş m a z l ı ğ ı – orqanizm toxumalarının oksigenlә kifayәt qәdәr tәmin edilmәmәsi, yaxud onun utilizasiyasının pozulması. H. zamanı baş verәn patoloji vәziyyәt toxumalara daxil olan oksigenin (qanda onun azalması – hipoksemiya zamanı), yaxud toxumaların ondan istifadә etmәk qabiliyyәtinin onlar üçün tәlәb olunan miqdardan aşağı olması ilә әlaqәdardır. Bunun nәticәsindә hәyati mühüm orqanlarda geridönmәz dәyişikliklәr baş verir. H.-ya әn hәssas mәrkәzi sinir sistemi, miokard, böyrәklәr vә qaraciyәrdir. H.- n ı n s ә b ә b l ә r i: hündürlüyә qalxarkәn
(bax Yüksәklik xәstәliyi), şaxtada, sualtı qayıqda, dalğıc paltarında işlәrkәn vә s. zamanı tәnәffüsdә oksigen çatışmazlığı; tәnәffüs yolları yad cisimlә tutulduqda; bronxların spazmı (mәs., bronxial astma zamanı); ağ ciyәrdә patoloji proseslәr (ödem, iltihab); anemiyalar; dәm qazı, sianidlәrlә zәhәrlәnmәlәr vә s. Gedişinin xarakterinә görә kәskin (mәs., çoxlu qanitirmә, miokard infarktı, dәm qazı ilә zәhәrlәnmә zamanı) vә xroniki H. (ağ ciyәr emfizeması, ürәk qüsurları, qan xәstәliklәri, kardioskleroz vә s. zamanı) ayırd edilir. İnkişaf mexanizminә görә h e m i k, yaxud qan H.-sı (anemiyalar zamanı qanın oksigen tutumunun azalması, hemoqlobinin oksigenlә birlәşmәk, onu nәql etmәk vә ya toxumalara vermәk qabiliyyәtinin pozulması nәticәsindә, mәs., qanitirmәlәr, zәhәrlәnmәlәr, o cümlәdәn radiasiya zәhәrlәnmәsi zamanı); s i r k u l y a t o r (toxumaların qanla az tәchiz olunmasına sәbәb olan qan dövranı pozulmaları zamanı); r e s p i r a t o r vә ya tәnәffüs H.-sı (ağ ciyәrlәrdә qaz mübadilәsinin kifayәt qәdәr olmaması nәticәsindә, mәs., pnevmoniya, ağ ciyәr ödemi, pnevmotoraks zamanı, yad cisimlәr olduqda); t o x u m a H.-sı (toxumaların qandakı oksigeni istifadә etmәk qabiliyyәtinin pozulması nәticәsindә, mәs., zәhәrlәnmәlәr, endokrin pozulmalar, avitaminozlar zamanı); q a r ı ş ı q H. (bir neçә patogenetik mexanizmlәrin birgә tәsirilә şәrtlәnәn) fәrqlәndirilir. Kәskin H. ürәk fәaliyyәtinin pozulması, bayılma, asfiksiya ilә özünü göstәrir. Xroniki H. üçün yüngül fiziki iş zamanı yüksәk yorğunluq, tәngnәfәslik, taxikardiya sәciyyәvidir. M ü a l i c ә s i H. sәbәblәrinin aradan qaldırılmasına yönәldilir.
