HİPOTERMİYA (hipo... + yun. ϑέρμη – isti), s o y u m a – orqanizmdә istilikvermәnin әmәlә gәlәn istilikdәn artıq olması nәticәsindә bәdәn temp-runun normal sәviyyәdәn aşağı düşmәsi. H. zamanı qanın daxili orqanlara axması nәticәsindә dәridәn istilikvermә mәhdudlaşır, iş, hәrәkәt zamanı әzәlәlәrdә maddәlәr mübadilәsi kәskin artır vә istilik hasilatı yüksәlir. İnsanda soyuqda yorğunluqdan yuxuladığı zaman vә yatam hәrәkәtsizlik halında, istilik tәnzimi pozulduqda (sәrxoşluq, şok, narkotik yuxu, qanitirmә vә s.) H. yarana bilәr. Bәdәn temp-runun 33–32°-yә qәdәr düşmәsi yuxululuq, huşun dumanlanmasını törәdir; 30°-dәn aşağı düşmәsi maddәlәr mübadilәsinin, qan tәzyiqinin enmәsinә, ürәk döyüntülәrinin, tәnәffüsün azalmasına, huşun itmәsinә sәbәb olur, 23–20° temp-rda tәnәffüsün vә ürәyin dayanması baş verir. H. zamanı mübadilә proseslәrinin kәskin azaldığı soyumuş toxumalar (beyinin, ürәyin vә s.) oksigen çatışmazlığını vә qan dövranının uzun müddәt kәsilmәsini yüngül keçirir. Müasir cәrrahiyyәdә süni H.-nın istifadә olunması buna әsaslanır (bax Süni hipotermiya).
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ
HİPOTERMİYA
HİPOTERMİYA (hipo... + yun. ϑέρμη – isti), s o y u m a – orqanizmdә istilikvermәnin әmәlә gәlәn istilikdәn artıq olması nәticәsindә bәdәn temp-runun normal sәviyyәdәn aşağı düşmәsi. H. zamanı qanın daxili orqanlara axması nәticәsindә dәridәn istilikvermә mәhdudlaşır, iş, hәrәkәt zamanı әzәlәlәrdә maddәlәr mübadilәsi kәskin artır vә istilik hasilatı yüksәlir. İnsanda soyuqda yorğunluqdan yuxuladığı zaman vә yatam hәrәkәtsizlik halında, istilik tәnzimi pozulduqda (sәrxoşluq, şok, narkotik yuxu, qanitirmә vә s.) H. yarana bilәr. Bәdәn temp-runun 33–32°-yә qәdәr düşmәsi yuxululuq, huşun dumanlanmasını törәdir; 30°-dәn aşağı düşmәsi maddәlәr mübadilәsinin, qan tәzyiqinin enmәsinә, ürәk döyüntülәrinin, tәnәffüsün azalmasına, huşun itmәsinә sәbәb olur, 23–20° temp-rda tәnәffüsün vә ürәyin dayanması baş verir. H. zamanı mübadilә proseslәrinin kәskin azaldığı soyumuş toxumalar (beyinin, ürәyin vә s.) oksigen çatışmazlığını vә qan dövranının uzun müddәt kәsilmәsini yüngül keçirir. Müasir cәrrahiyyәdә süni H.-nın istifadә olunması buna әsaslanır (bax Süni hipotermiya).
HİPOTERMİYA
HİPOTERMİYA (hipo... + yun. ϑέρμη – isti), s o y u m a – orqanizmdә istilikvermәnin әmәlә gәlәn istilikdәn artıq olması nәticәsindә bәdәn temp-runun normal sәviyyәdәn aşağı düşmәsi. H. zamanı qanın daxili orqanlara axması nәticәsindә dәridәn istilikvermә mәhdudlaşır, iş, hәrәkәt zamanı әzәlәlәrdә maddәlәr mübadilәsi kәskin artır vә istilik hasilatı yüksәlir. İnsanda soyuqda yorğunluqdan yuxuladığı zaman vә yatam hәrәkәtsizlik halında, istilik tәnzimi pozulduqda (sәrxoşluq, şok, narkotik yuxu, qanitirmә vә s.) H. yarana bilәr. Bәdәn temp-runun 33–32°-yә qәdәr düşmәsi yuxululuq, huşun dumanlanmasını törәdir; 30°-dәn aşağı düşmәsi maddәlәr mübadilәsinin, qan tәzyiqinin enmәsinә, ürәk döyüntülәrinin, tәnәffüsün azalmasına, huşun itmәsinә sәbәb olur, 23–20° temp-rda tәnәffüsün vә ürәyin dayanması baş verir. H. zamanı mübadilә proseslәrinin kәskin azaldığı soyumuş toxumalar (beyinin, ürәyin vә s.) oksigen çatışmazlığını vә qan dövranının uzun müddәt kәsilmәsini yüngül keçirir. Müasir cәrrahiyyәdә süni H.-nın istifadә olunması buna әsaslanır (bax Süni hipotermiya).
