HİPSOTERMÓMETR (yun. ύψоς – hündürlük + termometr), h i p s o m e t r, t e r m o b a r o m e t r – suyun vә ya başqa mayenin qaynama temp-runa görә atm. tәzyiqini tәyin edәn cihaz. H.-dә mayenin qaynama temp-runun atm. tәzyiqindәn asılılığı istifadә olunur (tәzyiq artdıqca qaynama temp-ru da yüksәlir). H. içәrisindә maye olan qabdan, qaynadıcıdan vә qaynayan mayenin bilavasitә sәthi üzәrindә onun buxarında yerlәşdirilәn termometrdәn ibarәtdir. Qaynayan maye buxarının temprunu ölçdükdәn sonra xüsusi cәdvәllәrdәn atm. tәzyiqinin qiymәti tapılır. Açıq havada tәzyiqi ölçdükdә qaynadıcısız (yәni süni surәtdә qızdırılmayan) H.-dәn istifadә olunur. Belә H.-dә qaynama temp-ru әtraf hava temp-rundan aşağı olan mayelәr (freon, karbon-sulfid vә s.) işlәdilir. H. radiozondlarda vә s. tәtbiq edilir. Tәzyiqin azalması ilә H.-in hәssaslığı artır, odur ki, cihaz dağlarda müxtәlif sәviyyәlәrdә atm. tәzyiqinin fәrqinә görә hündürlük düşküsünün tәyinindә xüsusilә әhәmiyyәtlidir; bu mәqsәdlә H.-dәn tәyyarә vә aerostatlarda da istifadә olunurdu.
1:2500000–1:5000000 miqyaslı
xәritәlәrdә yüksәklik vә dәrinlik
(m-lә) pillәlәrinin hipsometrik
şkalası.
xәritәlәrdә yüksәklik vә dәrinlik
(m-lә) pillәlәrinin hipsometrik
şkalası.
