HİSTAMİN [2-(4-imidazolil) etilamin] –hormon, heyvanların biogen amini, mәrkәzi sinir sisteminin mediatoru. Baş beynin ixtisaslaşmış (histaminergik) neyronlarında, birlәşdirici toxumanın tosqun hüceyrәlәrindә, qan bazofillәrindә, hәmçinin mәdәnin enteroxromaffinәbәnzәr hüceyrәlәrindә histidinin dekarboksillәşmәsi ilә әmәlә gәlir. Orqanizmdә birlәşmiş (qeyri-aktiv) şәkildә olur. H.-in sekresiyası vә birlәşmiş formadan azad olması orqanizmin immun statusunun dәyişmәsi ilә müşayiәt olunmaqla patoloji vәziyyәtlәrdә artır; buna iltihabi vә allergik reaksiyaların mediatoru kimi baxılır. H. saya әzәlәlәrin (mәs., damarlarda vә bronxlarda) tonusunun tәnzimlәnmәsindә, yuxunun modulyasiyasında, bәzi növ hüceyrәlәrin proliferasiyasında, mәdә vә bağırsaq şirәlәrinin, neyromediatorların sekresiyasında vә s. iştirak edir. H.-in tәsiri histaminәhәssas hüceyrәlәrin plazmatik membranlarında olan 4 tip reseptor (H1–H4) vasitәsilә hәyata keçirilir. Bu reseptorları blokada edәn sintetik maddәlәr allergik xәstәliklәrin vә yanıqların, mәdә vә onikibarmaq bağırsağın xora xәstәliyinin vә inkişafı histamin sekresiyası ilә әlaqәli digәr halların müalicәsindә istifadә olunur.
