HİYERON (yun. Ἱέρων, lat. Hieron) – Sirakuza (Siciliya) tiranlarının adı.
H i y e r o n I (tәqr. e.ә. 540/525–467/466) Siciliyanın Gela ş.-ndә anadan olmuşdur. Onun böyük qardaşı Gelon Gelada hakimiyyәti әlә keçirmiş (e.ә.491), sonra Sirakuzada bәrqәrar olaraq (e.ә. 485) Gelanın idarәsini qardaşına hәvalә etmişdir. Gelonun ölümündәn sonra I H. Sirakuzanın hakimi (birinci arxontu) olmuşdur (e.ә. 478). Siciliyanın çox hissәsini özünә tabe edәrәk fәal xarici siyasәt aparmışdır. Cәnubi İtaliyada böyük uğurlar qazanmışdır: Regiy ş.-nin tiranı Anaksilayı mәğlub etmiş, e.ә. 474 ildә Kuma ş.nin kömәyinә gәlәrәk dәniz döyüşündә etruskları mәğlubiyyәtә uğratmış, onların Qәrbi Aralıqdәnizyanıda ağalığı iddiasına son qoymuşdur. I H.-un hakimiyyәti illәrindә Sirakuzada tiraniya özünün әn qüdrәtli mәrhәlәsinә çatmışdı. Bu, tiranın panellin iddialarında әksini tapmışdı: o, dә fәlәrlә Olimpiya vә Delfada at vә döyüş arabası yarışlarında iştirak etmiş vә qәlәbә qazanmışdı. Rәssam vә yazıçılara himayәdarlıq etmiş, onun mәdәni hәyatın mәrkәzinә çevrilmiş sarayına Simonid, Pindar, Vakxilid, Esxil kimi mәşhur şairlәr sığınmışdılar.
H i y e r o n II (tәqr. e.ә. 306–215) Sirakuzada tiran Aqafoklun ölümündәn sonra, sirakuzalılarla karfagenlilәr vә mamertinlәr [Messanada (yun. Messina) mәskunlaşmış muzdlu әsgәrlәr] arasındakı növbәti toqquşmalar zamanı şöhrәt qazanmışdı. Sәlahiyyәtli strateq tәyin edildikdәn sonra II H. e.ә. 275 ildә Sirakuzada tiran qismindә bәrqәrar olmuş, karfagenlilәrlә sülh bağlayaraq, e.ә. 269 ildә mamertinlәr üzәrindә qәlәbә qazanmış, bundan sonra Sirakuza xalqı onu çar elan etmişdi. Siciliyanın böyük hissәsi II H.-un hakimiyyәtinә keçmişdi, lakin onun mamertinlәrә qarşı yeni yürüşü karfagenlilәr vә romalıların Messana işlәrinә qarışmasına gәtirib çıxarmışdı (e.ә. 264). Çәtin seçim qarşısında qalan II H. romalılarla müqavilә bağlayaraq onlara hәr il bac ödәmәyi öhdәsinә götürmüş vә öz mülklәrini Siciliyanın ş. sahillәri ilә mәhdudlaşdırmışdı. Bundan sonra Roma ilә Karfagen arasında baş verәn müharibәlәrdә (1-ci vә 2-ci Pun müharibәlәri) II H. romalılara sadiq qalaraq onların qoşunlarını mütәmadi olaraq әrzaqla tәmin etmişdir. O, taxıl mәhsulundan onda bir vergisinin alınması vә bu işdә müqatiәçilәrin iştirakına dair qәti qaydalar (“Hi yeron qanunu”) müәyyәnlәşdirmişdi.
