HÓLDEYN (Haldane) – ingilis bioloqları, ata vә oğul. C o n S k o t t (3.5.1860, Edinburq – 14.3. 1936, Oksford) – fizioloq, London Kral Cәmiyyәtinin üzvü (1897). Edinburq Un-tini bitirmişdir (1884). 1887 ildәn ömrünün sonuna kimi Oksford Untindә işlәmiş vә dәrs demişdir. Donkasterdә (1912 ildәn) vә Birmingemdә (1921 ildәn) fiziologiya laboratoriyalarına rәhbәrlik etmişdir. Əsas әsәrlәri tәnәffüs probleminә hәsr edilmişdir. Tәnәffüsün tәnzimlәnmәsindә CO2-nin rolunu vә tәnәffüsün qan dövranı ilә әlaqәsini aydınlaşdırmışdır. İnsanda tәnәffüsün tәdqiqi metodlarını işlәyib hazırlamışdır (alveolyar havanın Holdeyn–Pristli üsulu ilә alınması, H.-in adı ilә adlanan qaz mübadilәsi tәdqiqi üçün aparat vә s.). İlk dәfә olaraq dalğıclar üçün elmi cәhәtdәn әsaslandırılmış tәhlükәsiz dekompressiya rejimi yaratmış, dәm qazının orqanizmә zәhәrli tәsir mexanizmini öyrәnmiş, böyük yüksәkliyә uçuşların fizioloji tәminatı mәsәlәlәrini, şaxtaçılar üçün tәhlükәsizlik tәdbirlәrini vә s. işlәyib hazırlamışdır.
C o n B e r d o n S a n d e r s o n (5.11.1892, Oksford – 1.12.1964, Hindistan, Orissa ştatı, Bhubaneşvar) – genetik, biokimyaçı. London Kral Cәmiyyәtinin üzvü (1932), SSRİ EA-nın әcnәbi üzvü (1942). Oksford Un-tini bitirmişdir (1914). 1922–32 illәrdә Kembric Un-tindә dәrs demişdir; 1933–57 illәrdә London Un-tinin kollecindә genetika vә biometriya kafedrasının müdiri olmuşdur. 1957 ildә Hindistana köçmüş, orada Kәlkәttә (1961 ilәdәk) vә Bhubaneşvar (1961–64) şәhәrlәrindә biometriya laboratoriyalarina rәhbәrlik etmişdir. Əsas әsәrlәri genetika, biokimya, biometriya vә riyazi statistikaya hәsr edilmişdir. Genin riyazi modellәşdirilmәsi vә irsi amillәrin ilişkәnliyi nәzәriyyәsini işlәyib hazırlamışdır. Fermentativ katalizin kinetika nәzәriyyәsini riyazi cәhәtdәn әsaslandırmışdır. Tәbii vә süni seçmәnin miqdari aspektlәrinin (templәrinin) tәdqiqini aparmış, tәkamülün elementar vahidinin fәrd deyil, populyasiya olduğunu tәsdiq etmişdir. İnsan da genlәrin mutasiyalaşma tezliyini müәyyәnlәşdirmiş (1935), “genetik yük” anlayışını elmә daxil etmiş (1937), atom bombası partlayışı nәticәsindә insan populyasiyalarında mutasiyaların meydana çıxması ehtimalını hesablamışdır (1947). 1977 ildә Hindistanda Holdeyn ad. Beynәlxalq Memorial Elmi Tәdqiqat Mәrkәzi tәsis edilmişdir.
“Holden Monaro V2” avtomobili. 2001 il.
