Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI - XMELNİTSKİ )
    HOLONOM SİSTEM 
    HOLONOM SİSTEM – maddi sistemin nöqtәlәrinin yalnız vәziyyәtinә (vә ya hәrәkәt vaxtı yerdәyişmәsinә) mәhdudiyyәtlәr qoyulan mexaniki sistem. Belә sistemdә bütün rabitәlәr (bax Mexaniki rabitәlәr) hәndәsi mahiyyәt daşıyır vә bütün mәhdudiyyәtlәr, sistemi tәşkil edәn nöqtәlәrin sürәtlәrinә deyil, yalnız koordinatlarına tәtbiq olunur.
    Mәs., şәkil a-dakı ikiqat rәqqas H.s.dir. Burada saplar M1 M2 yüklәrinin sürәtinә deyil, yalnız vәziyyәtlәrinә vә ya yerdәyişmәlәrinә mәhdudiyyәt qoyur; belә ki, yüklәr öz hәrәkәti zamanı istәnilәn sürәtә malik ola bilәr. Sistemә daxil olan cisimlәrin koordinatlarından başqa sürәtlәrinә dә mәhdudiyyәt qoyan mexaniki rabitәlәr k i n e m a t i k r a b i t ә l ә r adlanır. Lakin sistemi tәşkil edәn cisimlәrin koordinatları ilә sürәtlәri arasında münasibәtlәri hәndәsi rabitәlәrә gәtirmәk mümkünsә, bu sistem dә H.s. olur. Mәs., düz xәtli rels üzrә mәrkәzi υ sürәtilә sürüşmәsiz (diyirlәnәn) hәrәkәt edәn R radiuslu tәkәr üçün υ = Rω münasibәtini yazmaq olar, burada ω – tәkәrin bucaq sürәtidir (şәkil b). Lakin tәkәrin mәrkәzinin s = AA1 yerdәyişmәsini tәkәrin φ dönmә bucağı ilә әlqәlәndirәn s = Rφ düsturundan istifadә etmәklә, bu mәsәlәni hәndәsi rabitәyә gәtirmәk olar. Demәli bu, H.s. dir.

    Hәndәsi rabitәlәrә gәtirilә bilmәyәn kinematik rabitәlәr qeyri-holonom rabitәlәr, bu növ rabitәlәrә malik mexaniki sistem isә qeyri-holonom sistem adlanır.

Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ 
    HOLONOM SİSTEM 
    HOLONOM SİSTEM – maddi sistemin nöqtәlәrinin yalnız vәziyyәtinә (vә ya hәrәkәt vaxtı yerdәyişmәsinә) mәhdudiyyәtlәr qoyulan mexaniki sistem. Belә sistemdә bütün rabitәlәr (bax Mexaniki rabitәlәr) hәndәsi mahiyyәt daşıyır vә bütün mәhdudiyyәtlәr, sistemi tәşkil edәn nöqtәlәrin sürәtlәrinә deyil, yalnız koordinatlarına tәtbiq olunur.
    Mәs., şәkil a-dakı ikiqat rәqqas H.s.dir. Burada saplar M1 M2 yüklәrinin sürәtinә deyil, yalnız vәziyyәtlәrinә vә ya yerdәyişmәlәrinә mәhdudiyyәt qoyur; belә ki, yüklәr öz hәrәkәti zamanı istәnilәn sürәtә malik ola bilәr. Sistemә daxil olan cisimlәrin koordinatlarından başqa sürәtlәrinә dә mәhdudiyyәt qoyan mexaniki rabitәlәr k i n e m a t i k r a b i t ә l ә r adlanır. Lakin sistemi tәşkil edәn cisimlәrin koordinatları ilә sürәtlәri arasında münasibәtlәri hәndәsi rabitәlәrә gәtirmәk mümkünsә, bu sistem dә H.s. olur. Mәs., düz xәtli rels üzrә mәrkәzi υ sürәtilә sürüşmәsiz (diyirlәnәn) hәrәkәt edәn R radiuslu tәkәr üçün υ = Rω münasibәtini yazmaq olar, burada ω – tәkәrin bucaq sürәtidir (şәkil b). Lakin tәkәrin mәrkәzinin s = AA1 yerdәyişmәsini tәkәrin φ dönmә bucağı ilә әlqәlәndirәn s = Rφ düsturundan istifadә etmәklә, bu mәsәlәni hәndәsi rabitәyә gәtirmәk olar. Demәli bu, H.s. dir.

    Hәndәsi rabitәlәrә gәtirilә bilmәyәn kinematik rabitәlәr qeyri-holonom rabitәlәr, bu növ rabitәlәrә malik mexaniki sistem isә qeyri-holonom sistem adlanır.

    HOLONOM SİSTEM 
    HOLONOM SİSTEM – maddi sistemin nöqtәlәrinin yalnız vәziyyәtinә (vә ya hәrәkәt vaxtı yerdәyişmәsinә) mәhdudiyyәtlәr qoyulan mexaniki sistem. Belә sistemdә bütün rabitәlәr (bax Mexaniki rabitәlәr) hәndәsi mahiyyәt daşıyır vә bütün mәhdudiyyәtlәr, sistemi tәşkil edәn nöqtәlәrin sürәtlәrinә deyil, yalnız koordinatlarına tәtbiq olunur.
    Mәs., şәkil a-dakı ikiqat rәqqas H.s.dir. Burada saplar M1 M2 yüklәrinin sürәtinә deyil, yalnız vәziyyәtlәrinә vә ya yerdәyişmәlәrinә mәhdudiyyәt qoyur; belә ki, yüklәr öz hәrәkәti zamanı istәnilәn sürәtә malik ola bilәr. Sistemә daxil olan cisimlәrin koordinatlarından başqa sürәtlәrinә dә mәhdudiyyәt qoyan mexaniki rabitәlәr k i n e m a t i k r a b i t ә l ә r adlanır. Lakin sistemi tәşkil edәn cisimlәrin koordinatları ilә sürәtlәri arasında münasibәtlәri hәndәsi rabitәlәrә gәtirmәk mümkünsә, bu sistem dә H.s. olur. Mәs., düz xәtli rels üzrә mәrkәzi υ sürәtilә sürüşmәsiz (diyirlәnәn) hәrәkәt edәn R radiuslu tәkәr üçün υ = Rω münasibәtini yazmaq olar, burada ω – tәkәrin bucaq sürәtidir (şәkil b). Lakin tәkәrin mәrkәzinin s = AA1 yerdәyişmәsini tәkәrin φ dönmә bucağı ilә әlqәlәndirәn s = Rφ düsturundan istifadә etmәklә, bu mәsәlәni hәndәsi rabitәyә gәtirmәk olar. Demәli bu, H.s. dir.

    Hәndәsi rabitәlәrә gәtirilә bilmәyәn kinematik rabitәlәr qeyri-holonom rabitәlәr, bu növ rabitәlәrә malik mexaniki sistem isә qeyri-holonom sistem adlanır.