HOMÉR (Όμηρος) – әfsanәvi qәdim yunan şairi. Antik dövrdәn başlayaraq, Avropanın ilk iki epik poemasının – “İliada” vә “Odisseya”nın yaradıcısı hesab olunmuşdur. Bundan başqa, “Homer himnlәri” vә bir sıra digәr әsәrlәr, o cümlәdәn “Siçanlar vә qurbağaların müharibәsi”, “Margit” komik poemaları da ona aid edilir. H. haqqındakı bütün dәlillәr qeyri-müәyyәn xarakter daşıyır. H.-in vәtәni olmaq şәrәfi uğrunda 7 şәhәr [Smirna (indiki İzmir), Rodos, Xios, Kolofon, Salamin, Arqos, Afina] mübahisә aparmışdır. E.ә. 8–7 әsrlәrdә yaşadığı ehtimal edilir. Antik mәnbәlәrdә gәzәrgi kor müğәnni H.-in real obrazı fantastik uydurmalarla qarışdığından, onun haqqında dәqiq mәlumat yoxdur. H. adının “girov” sözündәn olduğu ehtimal edilir. Guya H.-in özü, yaxud atası Şәrqdә әsir olmuşdur. Başlanğıcdan H. başqa ad daşımış (Meles, Melisegen vә s.), sonra H. adlandırılmışdır. H.-in adını bәdii yaradıcılığı ilә әlaqәlәndirәn müasir alimlәr onu “nәğmә qoşan”, sadәcә “hekayәçi, şair” (Q.Nad vә b.) kimi izah edirlәr.
Antik dövrdә H.-i Hesiodla birgә yunanların ilk şair-filosofu, müәllimlәri hesab etmişlәr; adәtәn, onlardan hansının daha әvvәl yaşadığı barәdә mübahisәlәr getmiş, hәr ikisi mәnzum әsәrlәrin (“Homer vә Hesiodun mübahisәlәri”, e.ә. 4 әsr) personajları olmuşlar. Antik dövrdә H. adı bәzәn ümumilәşdirilmiş şәkildә rapsodların ifa etdiklәri epik nәğmәlәrin müәllifi mәnasında da işlәdilmişdir. Rapsodlar H.-i әcdadları hesab edәrәk, özlәrini onun oğulları (“homeridlәr”) adlandırmışlar. Xios vә Smirnada H.-in şәrәfinә mәbәdlәr mövcud olmuşdur. Çar IV Ptolemey Filopator İsgәndәriyyәdә onun üçün mәbәd tikdirmişdir.
“İliada” vә “Odisseya” Qәdim Yunanıstanın sosial münasibәtlәrini, mәnәvi mәdәniyyәtini öyrәnmәk baxımından müstәsna әhәmiyyәtә malikdir. Tәdqiqatçıların fikrincә, H. “İliada”nı gәnclik, “Odisseya”nı isә ahıl vә tәcrübәli dövründә yaratmışdır. H.-in şәxsiyyәti vә yaradıcılığı ilә bağlı problemlәrlә әlaqәdar geniş yayılmış vә indiyәdәk hәll olunmamış mübahisәlәr әdәbiyyatşünaslıqda “Homer mәsәlәsi” adını almışdır.
