HÜQUQ QABİLİYYƏTİ – fiziki şәxsin vә hüquqi şәxsin qanunla nәzәrdә tutulmuş hüquqlara malik olması vә vәzifәlәr daşıması. H.q.-nin mәzmunu subyektin növündәn vә onun iştirak etdiyi ictimai münasibәtlәr sahәsindәn asılı olaraq dәyişir. Fiziki şәxsin mülki H.q.-nin mәzmununa әmlak vә şәxsi qeyri-әmlak hüquqlarına malik olmaq imkanı daxildir. Azәrb. Resp.-nın qanunvericiliyinә görә, bütün fiziki şәxslәrin mülki H.q. eyni dәrәcәdә tanınır, fiziki şәxsin doğulduğu an әmәlә gәlir vә ölümü ilә xәtm edilir (Azәrb. Resp.-nın MM, maddә 25). Fiziki şәxs heç bir halda H.q.-ndәn mәhrum edilә bilmәz vә onun mәhdudlaşdırılması yalnız qanunla müәyyәnlәşdirilmiş hallarda baş verә bilәr. Fiziki şәxsin H.q.-ndәn tamamilә vә ya qismәn imtina etmәsi, hәmçinin H.q.-nin mәhdudlaşdırılmasına yönәldilmiş digәr әqdlәr cüzidir. Hüququn digәr sahәlәrindә müәyyәn vәzifәlәri tutmaq, yaxud müәyyәn fәaliyyәti hәyata keçirmәk üçün vәtәndaşın sosial-hüquqi xüsusiyyәtlәrindәn (yaş, ixtisas, tәhsil sәviyyәsi, sağlamlıq vә s.) asılı olaraq hüquq vә vәzifәlәrinin hәcmini müәyyәnlәşdirәn xüsusi (vәzifә, peşә) H.q. nәzәrdә tutulur.
Hüqiqi şәxs dövlәt qeydiyyatına alındığı andan mülki hüquqlara malikdir vә mülki vәzifәlәr daşıyır. Hüquqi şәxsin H.q.-nә onun lәğvinin başa çatdığı an xitam verilir. Kommersiya hüquqi şәxslәri qanunla qadağan edilmәyәn istәnilәn fәaliyyәt növlәrini hәyata keçirmәk üçün zәruri mülki hüquqlara malik ola vә mülki vәzifәlәr daşıya bilәrlәr. Siyahısı qanunvericiliklә müәyyәnlәş dirilәn ayrı-ayrı fәaliyyәt növlәri ilә hüquqi şәxslәr yalnız xüsusi icazә (lisenziya) әsasında mәşğul ola bilәrlәr. Hüquqi şәxsin hüquqları yalnız qanunla nәzәrdә tutulan hallarda vә qaydada mәhdudlaşdırıla bilәr. Hüquqi şәxs öz hüquqlarının mәhdudlaşdırılması haqqında qәrardan mәhkәmә yә etiraz verә bilәr. Hüquqi şәxsin xüsusi icazә (lisenziya) alınması zәruri olan fәaliyyәti hәyata keçirmәk hüququ belә lisenziyanın alındığı andan vә ya lisenziyada göstәrilәn vaxtda әmәlә gәlir vә bu hüquqa, әgәr qanunvericiliklә ayrı qayda müәyyәnlәşdirilmәyibsә, lisenziyanın müddәti qurtardıqda xitam verilir. Qeyrikom mersiya tәşkilatlarının (ictimai birliklәr, fondlar) H.q. onların tәsis sәnәdlәrindә әksini tapan yaradılma mәqsәdlәri ilә mәhdudlaşır.
Azәrb. Resp. vә bәlәdiyyәlәr mülki hüquq münasibәtlәrindә eynilә digәr hüquqi şәxslәr kimi iştirak edirlәr.
Dövlәtin H.q. digәr subyektlәrin H.q. ilә eyni deyil: qanunvericiklә bәzi istisna imkanları nәzәrdә tutulur (vәrәsәsiz әmlakın әldә edilmәsi, bәzi әmtәә növlәrinin ixracına vә idxalına inhisarın müәyyәnlәşdirilmәsi vә s.).
Bir sıra milli hüquq sistemlәrindә qeyritipik subyektlәr olan dini tәşkilatların, digәr ictimai qurumların (hüquqi şәxslәrlә eyni olmayan), xarici vәtәndaşların, transmilli korporasiyaların xüsusi H.q. tәsbit edilmişdir.
Beynәlxalq hüquqda H.q. dövlәtlәrin suverenliyinә vә immunitetinә, onların beynәlxalq müqavilәlәr bağlamaqla vә onlarda iştirak etmәklә beynәlxalq hüquq normaları yaratmaq qabiliyyәtinә әsaslanır.
