HÜQUQ MƏNBƏLƏRİ – hüquqi normaların milli hüquq sistemi ilә tanınan xarici ifadә (tәsbit) formaları. Bu vә ya digәr qaydaya hansı üsulla normativ, ümumicbari xarakter verilmәsindәn asılı olaraq, aşağıdakı H.m. fәrqlәndirilir: hüquqi adәt, normativ hüquqi akt (statut), mәhkәmә presedenti, normativ müqavilә, hüququn ümumi prinsiplәri, ideya vә doktrinalar. Hәr hüquq sistemi adәtәn bir neçә hüquq mәnbәyini qәbul edir, lakin onların әhәmiyyәti konkret mәqamda konkret ölkәyә tәtbiqәn fәrqlәnә vә müxtәlif tarixi mәrhәlәlәrdәn, hüquqi sistemin spesifikasından, bir hüquq ailәsi daxilindә milli hüququn özünәmәxsusluğundan vә hüququn konkret sahәsindәn asılı olaraq dәyişә bilәr. Bir qayda olaraq, H.m. iyeraxiyalı vә qarşılıqlı tabeli sistemdir vә burada hәr aşağı hüquq mәnbәyi yalnız özündәn yuxarı sәviyyәli hüquq mәnbәyinә uyğungәlmә dәrәcәsinә müvafiq olaraq hәqiqәtәuyğundur. Anql.-saks hüququna malik ölkәlәrdә mәhkәmә presedenti әn mühüm hüquq mәnbәyidir. B.Britaniya vә bir sıra digәr ölkәlәrdә doktrinal H.m. – әn nüfuzlu hüquqşünas alimlәrin (әsasәn, keçimiş dövrün) rәylәri dә H.m. kimi qәbul edilir; hüquqdakı boşluqlar statutla, yaxud mәhkәmә presedenti ilә doldurula bilmәyәndә doktrinal H.m.-nә müraciәt olunur (mәs., U.Blekston, C.Lokk, C.Mill vә b.-larının әsәrlәri). Hüquq doktrinası islam hüququnun әsas mәnbәyidir. Azәrb. Resp.-nda Azәrbaycan Respublikasının Konstitusiyası, qanunları, digәr normativ-hüquqi aktlar, yerli özünü idarә orqanlarının aktları, beynәlxalq hüququn hamı tәrәfindәn qәbul olunmuş prinsiplәri vә normaları, hәmçinin Azәrb. Resp.-nın imzaladığı beynәlxalq müqavilәlәr H.m.-nә aiddir.
“H.m.” termini hәmçinin hüquqi idrak mәnbәlәrini, yәni müxtәlif dövrlәrdә müxtәlif dövlәtlәrin hüquqlarının mәzmun vә xarakterini müәyyәnlәşdirmәyә imkan verәn materialları (qanun mәtnlәri, yazıya alınmış adәtlәr, mәhkәmә işlәri, hüquqşünasların çıxışları, tarixi xronikalar, arxeoloji abidәlәr vә s.) bildirmәk üçün dә istifadә olunur; bu mәnada ilk dәfә “H.m.” terminini “On iki cәdvәl qanunları”nı “bütün xüsusi vә ümumi hüququn mәnbәyi” adlandırmış Roma tarixçisi Tit Livi işlәtmişdir.
