XALXALİ Mәhәmmәdbağır (1823, Cәnubi Azәrb., Xalxal mahalının Qarabulaq k. – 1901) – Azәrb. şairi. 19 әsrin ortalarında Cәnubi Azәrb. poeziyasında güclәnәn satirik realist tәmayülün görkәmli nümayәndәlәrindәn biridir. Qәzәllәrini Bağırxan tәxәllüsü ilә yazmışdır. Bәzi mәlumatlara görә, Azәrb., әrәb vә fars dillәrindә divanları olmuşdur. Lakin indiyәdәk yalnız Azәrb. dilindәki divanı (qәzәllәr, rübailәr, saqinamәlәr vә s.) vә mәşhur “Sәlәbiyyә” (“Tülkünamә”, 1893) әsәri dövrümüzәdәk gәlib çatmışdır. Nәsihәtamiz, әxlaqitәrbiyәvi düşüncәlәrlә zәngin realist sәpkili “Sәlәbiyyә”dә zülm vә әdalәtsizlik, cәmiyyәtdәki sosial ziddiyyәtlәr, tamahkarlıq, hiylәgәrlik, yaltaqlıq vә s. mәnәvi-әxlaqi eybәcәrliklәr satira atәşinә tutulur.
Ə s ә r i: “Tülkünamә”dәn parçalar, qәzәllәr. “Cәnubi Azәrbaycan poeziyası antalogiyası” kitabın da, c.1. B., 1981; Şeirlәr, “Tülkünamә”, “Cәnub ulduzları. Şeirlәr vә poemalar” kitabında. B., 1984.
Əd.: Q a s ı m z a d ә F. XIX әsr Azәrbaycan әdәbiyyatı tarixi. B., 1974; K ö ç ә r l i F. Azәrbaycan әdәbiyyatı, c.2, B., 1981.
