XALİSKO (Jalisko) – Meksikanın q.-indә, Sakit okean sahilindә ştat. Sah. 79,1 min km2. Əh. 8,3 mln. (2020). İnz. vә әsas sәnaye mәrkәzi Qvadalaxara ş.-dir.
Tәbiәt. X. şm.-q.-dә Nayarit, şm.-da Sakatekas vә Aquaskalyentes, ş.-dә Quanaxuato, c.-da Kolima vә Miçoakan ştatları ilә hәmsәrhәddir; q.-dә Sakit okeanla әhatәlәnir. Ərazisi Meksika yaylası, Qәrbi Syer ra-Madre, Syerra-Madre-del-Sur vә Transmeksika vulkanik qurşağı kimi fizikicoğrafi regionlardan ibarәtdir. İqlimi subtropik kontinentaldır, qışı nisbәtәn mülayim (yanvarda orta tempr 10–12°C, bәzәn –20°C-yәdәk şaxta), yayı istidir (iyulda orta temp-r 20–25°C); illik yağıntı ştatın şm.-ında 200–400 mm, c.-da 400–800 mmdir. Meksika yaylasının daxili yamaclarının çox hissәsindә dağ boz-qәhvәyi vә qәhvәyi, qırmızı vә s., yaylanın cәnub yerlәrindә isә münbitliyi ilә seçilәn tündrәngli vulkanik torpaqlar yayılmışdır. Meksikanın әn böyük şirin sulu Çapala gölü (sah. 1116 km2) buradadır.
Xalisko ştatı. Qvadalahara şәhәr baş kilsәsi.
Tәsәrrüfat. Meksikanın q. hissәsinin mühüm iqtisadi vә işgüzar mәrkәzidir. Ölkә ÜDM-inin tәqr. 6,3%-i ştatın payına düşür. Sosial-iqtisadi göstәricilәrinә görә Nuevo-Leon vә Mexiko federal dairәsindәn sonra 3-cü, әhalinin (tәqr. 57%-i) mәşğulluq sәviyyәsinә görә 6-cı yerdәdir. Kompüter vә kompüter periferiyalarının istehsalı üzrә (mәrkәzi Qvadalaxara ş.) ölkәdә aparıcı mövqe tutur. Ştatda hәmçinin әczaçılıq, maşınqayırma, meşә vә ağac emalı (Tuspan ş.), sellüloz-kağız (Okotlan ş.), toxuculuq (Qvadalaxara), dәri-ayaqqabı (Qvadalaxara ş., әsasәn, qadın ayaqqabıları), yeyinti (şokolad mәmulatlarının istehsalı üzrә 1-ci, alkoqolsuz içkilәrin istehsalı üzrә 2-ci yerdәdir; tekilanın vәtәni sayılır) sәnayesi müәssisәlәri fәaliyyәt göstәrir.
Qvadalaxarada “El-Bosque I”, “El-Bosque II”, “Guadalajara İndustrial Tecnologico”, “Eco Park”, “Vallarta”, “Par que de Tecnologia en Electronica” “King Wei” vә “Villa Hidalgo” kimi iri sәnaye parkları yerlәşir.
K.t., әsasәn, tropik vә subtropik rayonlarda inkişaf etmişdir. Lobya, soğan, Çili bibәri, şәkәr qamışı, tütün, heneken becәrilir. Ölkә üzrә qarğıdalı istehsalının 20%-i, şәkәrin 12%-i; heyvandarlıq mәhsullarından yumurtanın 25%-i, donuz әtinin 20%-i, süd mәhsullarının 17%-i, quş әti vә mal әtinin 12%-i ştatın payına düşür. Arıçılıq inkişaf etmişdir.
Xalkidiki. Sitoniya çimәrliklәri.
Ştat mühüm nәql. qovşağıdır. Ştatdakı yolların çox hissәsi Qvadalaxaradan başlayır. Ştat üzrә d.y. xәttinin ümumi uz. 1,180 km-dır. Dövlәt, milli vә beynәlxalq tәyinatlı mәntәqәlәrә xidmәt edәn “Central de Autobuses of Guadalajara” avtovağzalı, 13 aeroport (әn irilәri: “Migel Hidalgo Air port”, “Tlajmulco de Zuniga”, “Gustavo Diaz Ordaz Airport”, “Base Aerea Militar” Zapopanda, “Tuxpan Airport”) var. Turizm inkişaf etmişdir.
