XALKOPİRİT (qәdim yun. χαλκός – mis + pirit), m i s k o l ç e d a n ı – sulfidlәr sinfinin mineralı – CuFeS2. Tetraqonal sinqoniyada (700°C-dәn yüksәk temp-rda kubik sinqoniyada) kristallaşır. Adәtәn, dәnәli kütlәlәr, mexaniki ikilәşmәlәr, nadir hallarda kristallar әmәlә gәtirir. Rәngi bürüncüsarı olur. Metal parıltılıdır. Sәrtliyi 3,5 – 4; sıxlığı 4100 – 4300 kq/m3. Kövrәkdir. Ən geniş yayılmış mis mineralıdır. Demәk olar ki, bütün genetik tip yataqlarda rast gәlir; Aydan gәtirilmiş nümunәlәrdә vә meteoritlәr dә qeyd olunur. Yataqları: Outokumpu (Finlandiya), Rio-Tinto (İspaniya), Mansfeld, Rammelsberq, Freyberq (AFR), Kounrad, Cezqazqan (Qazax.), Sibay, Qay, Norilsk (RF), Sadberi (Kanada), Binhem (ABŞ), Çukikamata (Çili) vә s. Azәrb.-da Gәdәbәy, Qızılbulaq, Misdağ, Bittibulaq, Daşkәsәn, Paraqaçay, Katsdağ, Filizçay vә s. yataqlarda var.

Xalkopirit.










