XANIKİMİLƏR (Perciformes) – sümüklü balıqlar dәstәsi. Qazıntı halında qalıqları Üst Tәbaşir çöküntülәrindәn mәlumdur. Bәdәn uz. 1 sm-dәn 5 m-әdәk, kütlәsi mqdan 900 kq-adәk olur. Növlәr bәdәn formasına vә rәnginә görә müxtәlifdir. Pulcuqları adәtәn ktenoiddir, bәzәn tsikloiddir, bәzәn dә olmur. Qarın üzgәclәri döş üzgәclәrinin altında vә ya onlardan öndә (udlağa tәrәf) yerlәşmişdir; qarın qurşağının sonu bağ vasitәsilә döş qurşağı ilә birlәşmişdir; bel üzgәclәri, adәtәn ikidir, tikanları var. Üzmә qovuğu bağırsaqdan tәcrid olunmuşdur.
H. bütün balıq dәstәlәri arasında әn çox müxtәlifliyә malikdir vә onurğalı heyvanların әn böyük dәstәsidir: 20-yә yaxın yarımdәstәsi, 160 fәsilәsi, 1540 cinsi, 10 mindәn çox növü var. Bütün növlәrinin 75%-i üç yarımdәstәyә – xanıyabәnzәrlәr (Percoidei), yekәdodaqkimilәr (Labroidei) vә xulkimilәrә (Gobioidei) aiddir. Ən iri fәsilәlәri – x u l k i m i l ә r, qozbellәr, yekәdodaqkimilәr, serrankimilәr, itciyәzkimilәr, tsixlosomkimilәr, Apogonidae vә Pomacentridae 5500 növü (X.-in bütün növlәrinin 55%-ini) özündә birlәşdirir. X. әsasәn, dәniz növlәri ilә tәmsil olunur, onların әksәriyyәti tropik dәnizlәrin sahil sularında yaşayır; onlara mәrcan riflәri (Chaeto dontidae, Pomacentridae vә digәr fәsilәlәr) arasında çox rast gәlinir. X.-in bir çox növlәri iri aktiniyalarla simbioz hәyat tәrzi keçirir. Pelaqik növlәrinә (o cümlәdәn qozbellәr, stavridakimilәr, yelkәnli balıqlar – Istiophorus cinsinin nümayәndәlәri) sahildәn uzaqda rast gәlinir. Dәrinlik balıqlarında (Acropomatidae fәsilәsi) çox zaman işıqsaçan orqanlar olur; yekәağızların (Chiasmodon cinsi) mәdәsinin hәcmi onlara özlәrindәn iri balıqları udmağa imkan verir. Dib X.-ı arasında qruntun içinә girәn balıqlara (drakonçalar vә münәccimbalıqlar) rast gәlinir. X.-in 2000-dәn çox növü şirin sularda yaşayır vә daha 2400-ә yaxın növü şirin sulara daxil olur; ekvatorial qurşaqdan nisbәtәn yüksәk en dairәlәrinә doğru onların növmüxtәlifliyi xeyli azalır. Əksәr növlәri kürütökmәklә çoxalır. X. vәtәgә vә suni balıqartırma obyektlәridir.
