XARƏZMŞAHLAR (orta İran dillәrindә “xvarizmşah”) – Xarәzm hökmdarları sülalәlәrinin ümumi adı (5–13 әsrlәr). Onlardan birincisi Xilafәtin ali hakimiyyәtini tanımış Afriğilәr sülalәsi idi. Afriğilәri 995 ildә devirmiş Mәmunilәr müvafiq titulu qәbul etmiş, sonuncuların devrilmәsindәn sonra hәmin titul Mahmud Qәznәvinin Xarәzmә vali tәyin etdiyi Altuntaş әl-Hacibә [1017–32] keçmişdir. Altuntaşoğullarını 1043 ildә Sәlcuqilәr sülalәsindәn olan Toğrul bәy hakimiyyәtdәn kәnarlaşdırmışdır. Tәqr. 1077 ildә sәlcuq sultanı Mәlikşah öz qulamı Anuş Tegini Xarәzmә valitәyin etmiş, sonuncu burada Anuşteginlәr sülalәsinin banisi olmuşdur. Anuşteginlәr sülalәsindәn X. titulunu qәbul etmiş ilk hökmdar olan Atsız [1128–56] Xarәzmin müstәqilliyini bәrpa etmişdir. Atsızın varislәri, “böyük X.” İlarslan [1156–72], Əlaәddin Tekiş [1172–1200] vә Mәhәmmәd II Əlaәddin [1200–20] paytaxtı Gürgәnc olmaqla böyük müsәlman imperiyalarından birini yaratmışlar. Monqol işğalları bu imperiyaya son qoymuşdur. Sonralar Teymurilәrin Xarәzmdәki canişinlәri (15 әsr) vә Kunqratlar sülalәsindәn olan Xivә xanlığı hakimlәri dә (19 әsr) bir müddәt özlәrini X. adlandırırdılar.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ
XARƏZMŞAHLAR
XARƏZMŞAHLAR (orta İran dillәrindә “xvarizmşah”) – Xarәzm hökmdarları sülalәlәrinin ümumi adı (5–13 әsrlәr). Onlardan birincisi Xilafәtin ali hakimiyyәtini tanımış Afriğilәr sülalәsi idi. Afriğilәri 995 ildә devirmiş Mәmunilәr müvafiq titulu qәbul etmiş, sonuncuların devrilmәsindәn sonra hәmin titul Mahmud Qәznәvinin Xarәzmә vali tәyin etdiyi Altuntaş әl-Hacibә [1017–32] keçmişdir. Altuntaşoğullarını 1043 ildә Sәlcuqilәr sülalәsindәn olan Toğrul bәy hakimiyyәtdәn kәnarlaşdırmışdır. Tәqr. 1077 ildә sәlcuq sultanı Mәlikşah öz qulamı Anuş Tegini Xarәzmә valitәyin etmiş, sonuncu burada Anuşteginlәr sülalәsinin banisi olmuşdur. Anuşteginlәr sülalәsindәn X. titulunu qәbul etmiş ilk hökmdar olan Atsız [1128–56] Xarәzmin müstәqilliyini bәrpa etmişdir. Atsızın varislәri, “böyük X.” İlarslan [1156–72], Əlaәddin Tekiş [1172–1200] vә Mәhәmmәd II Əlaәddin [1200–20] paytaxtı Gürgәnc olmaqla böyük müsәlman imperiyalarından birini yaratmışlar. Monqol işğalları bu imperiyaya son qoymuşdur. Sonralar Teymurilәrin Xarәzmdәki canişinlәri (15 әsr) vә Kunqratlar sülalәsindәn olan Xivә xanlığı hakimlәri dә (19 әsr) bir müddәt özlәrini X. adlandırırdılar.
XARƏZMŞAHLAR
XARƏZMŞAHLAR (orta İran dillәrindә “xvarizmşah”) – Xarәzm hökmdarları sülalәlәrinin ümumi adı (5–13 әsrlәr). Onlardan birincisi Xilafәtin ali hakimiyyәtini tanımış Afriğilәr sülalәsi idi. Afriğilәri 995 ildә devirmiş Mәmunilәr müvafiq titulu qәbul etmiş, sonuncuların devrilmәsindәn sonra hәmin titul Mahmud Qәznәvinin Xarәzmә vali tәyin etdiyi Altuntaş әl-Hacibә [1017–32] keçmişdir. Altuntaşoğullarını 1043 ildә Sәlcuqilәr sülalәsindәn olan Toğrul bәy hakimiyyәtdәn kәnarlaşdırmışdır. Tәqr. 1077 ildә sәlcuq sultanı Mәlikşah öz qulamı Anuş Tegini Xarәzmә valitәyin etmiş, sonuncu burada Anuşteginlәr sülalәsinin banisi olmuşdur. Anuşteginlәr sülalәsindәn X. titulunu qәbul etmiş ilk hökmdar olan Atsız [1128–56] Xarәzmin müstәqilliyini bәrpa etmişdir. Atsızın varislәri, “böyük X.” İlarslan [1156–72], Əlaәddin Tekiş [1172–1200] vә Mәhәmmәd II Əlaәddin [1200–20] paytaxtı Gürgәnc olmaqla böyük müsәlman imperiyalarından birini yaratmışlar. Monqol işğalları bu imperiyaya son qoymuşdur. Sonralar Teymurilәrin Xarәzmdәki canişinlәri (15 әsr) vә Kunqratlar sülalәsindәn olan Xivә xanlığı hakimlәri dә (19 әsr) bir müddәt özlәrini X. adlandırırdılar.
