XARİTÓN Yuli Borisoviç (27.2.1904, Peterburq – 18.12.1996, Sarov) – rus fiziki, SSRİ EA akad. (1953; m. üzvü 1946). Üç dәfә Sosialist Əmәyi Qәhrәmanı (1949, 1951, 1954) vә SSRİ Dövlәt mükafatları laureatı (1949, 1951, 1953). Leninqrad Politexnik İn-tunu bitirmişdir (1925). 1921 ildәn N.N. Semyonovun rәhbәrliyi altında Fizika-Texnika İntunda işlәmәyә başlamışdır. 1926–28 illәrdә Kavendiş laboratoriyasına (Böyük Britaniya) ezam olunmuş, orada E.Rezerfordun yanında ssintilya siyanın tәbiәtini vә gözün hәssaslığını tәdqiq etmiş, fәlsәfә doktoru dәrәcәsini almışdır. 1931 ildәn SSRİ EA Kimyәvi fizika İn-tunda vә başqa elmi tәdqiqat müәssisәlәrindә işlәmişdir. Metal buxarlar kondensasiyasını tәdqiq etmiş, Z.F.Valta ilә birlikdә fosfor buxarının oksidlәşmәsinin aşağı hüdudunu öyrәnmış vә arqon qatışığının tәsiri ilә onun aşağı düşmәsini kәşf etmişdir. Sentrifuqa vasitәsilә qazların ayrılması nәzәriyyәsini işlәyib hazırlamışdır. 1939 ildә Y.B.Zeldoviçlә birlikdә ilk dәfә uranın zәncirvarı bölünmә reaksiyasını hesablamışdır. Atom vә hidrogen bombalarını yaradanlardan biridir. SSRİ Ali Sovetinin 3–11-ci çağırış deputatı olmuş, SSRİ EA M.V.Lomonosov ad. Qızıl medalını almış (1982), 5 dәfә Lenin ordeni vә başqa orden vә medallarla tәltif edilmişdir.
