XARTUT (Morus niqra) – tut növü. Azәrb.-da xalq seleksiyası yolu ilә alınmışdır. Hünd. 10–12 m-әdәk, gövdәsi tündşabalıdı olur. Yumurtavarı enli yarpaqları tünd-yaşıldır; uz. 12 sm, eni 7 sm-dir. Tutqun bәnövşәyi rәngli meyvәsi çox şirәli, turşaşirindir. Əsasәn, iyulun әvvәllәrindә yetişir. Meyvәsindә 15,5% şәkәr, 0,9% turşu, 38,1% C vitamini, hәmçinin dәmir, bor, molibden, mis, kobalt, sink var. Şirә çıxımı 68,8%-dir. Meyvәsi yeyilir, ondan şirә, mürәbbә, cem, povidlo, marmelad, kompot vә s. hazırlanır. X. mәdәni möhkәmlәndirir, hәzmi yaxşılaşdırır, ishal, şәkәrli diabet, qanazlığı zamanı istifadә edilir. Azәrb.-ın düzәn vә dağәtәyi zonalarında yayılmışdır.










