XASS (әr. خاص – xüsusi, seçilmiş) – orta әsrlәrdә Yaxın Şәrq ölkәlәrindә, o cümlәdәn Azәrb.-da hökmdara vә onun ailә üzvlәrinә (xanәdan) mәxsus torpaq sahәsi. İlk dәfә Qәznәvilәr dövlәtindә işlәdilmiş termindәn sonradan Sәlcuqilәr, Mәmlüklәr, Xarәzmşahlar, xassincu şәklindә Hülakular da istifadә etmişlәr. X.-ın tәrkibinә mülk, elәcә dә X. elan edilmiş bütöv vilayәt vә şәhәrlәr daxil idi. X. torpaqlarına xüsusi idarәlәr başçılıq edirdi. Toplanılan vergilәr hәmin idarәnin hesabına keçirdi. Osmanlı imperiyasında vәzir vә әmirlәrin illik gәliri 100 min akçadan az olmayan şәrti torpaq mülkiyyәti dә X. adlanırdı.










