XATIN – Böyük Vәtәn müharibәsi zamanı hәlak olmuş belarusluların şәrәfinә Xatın k.-ndә yaradılmış memarlıq-heykәltәraşlıq xatirә kompleksi. Belarusun Minsk vil.-nin Loqoysk r-nunda, Minsk ş.-dәn 54 km ş.-dә yerlәşir. 1943 ilin 22 martında alman hәrbçil әri X.-da qocaları, qadınları vә uşaqları anbara yığaraq od vurmuşlar. Yanğında 149 nәfәr, o cümlәdәn 75 uşaq hәlak olmuş, 3 nәfәr – 2 uşaq vә 56 yaşlı İosif Kaminski sağ qalmışdır.
Müharibәdәn sonra X. 628 Belarus kәndinin faciәsinin simvoluna çevrilmişdir. İkinci dünya müharibәsindә hәlak olmuş belarusların xatirәsinә 1969 ildә keçmiş kәndin әrazisindә memorial kompleks açılmışdır (memarlar Y.M.Qradov, V.P. Zankoviç, L.M.Levin, heykәltәraş S.İ.Selixanov; Lenin mükafatı, 1970). Kompleksin sadә heykәltәraşlıq formaları, yığcam memarlıq kompozisiyası [“Xatının harayı”, “Kәndlәr qәbiristanı”, “Xatının tüstülәri”, “Xatirә meydanı” (memorial lövhә vә Əbәdi mәşәllә birlikdә), “Yenilmәz insan” heykәli] gәrgin dramatizm vә qәhrәmanlıq pafosu ilә aşılanmışdır. Kompleksin mәrkәzindә yerlәşәn 6 m-lik “Yenilmәz insan” bürünc heykәli Kaminski vә onun hәlak olmuş oğlunun xatirәsinә uçaldılmışdır. Qara dam örtüyü – “Xatının tüstülәri” X. sakinlәri yandırılan anbarın yerini göstәrir. Anbarın yaxınlığında qardaşlıq mәzarı salınmışdır. Bәrpa edilmәyәn 185 kәndin torpağı ilә doldurulmuş qutulardan ibarәt simvolik “Kәndlәr qәbiristanı” nın yanında yerlәşәn Hüzn Divarının üzәrindә 66 әn böyük ölüm düşәrgәsinin adını vә kütlәvi şәkildә qәtlә yetirilmiş insanların xatirәsinә hәsr edilmiş lövhәciklәri görmәk olar. Memorial kompleks mәrkәzindә hәyat rәmzi olan 3 ağcaqayın ağacının ucaldığı “Xatirә meydanı” ilә tamamlanır. 4-cünün yerindә isә müharibә illәrindә yandırılan vә müharibәdәn sonra yenidәn qurulan 433 kәndin siyahısı vә Əbәdi mәşәl var. Kompleksdә muzey açılmışdır.
Xatın xatirә kompleksi. “Kәndlәr qәbiristanı.”
