Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI - XMELNİTSKİ )
    XEÇJELƏR 
    XEÇJELƏR (özlәrini n a n i o, n a b e i, n a n a i – “yerli adam”; k i l e n, x e ç j e n – “aşağıdakılar”, “şәrqlilәr” adlandırırlar) – Çindә xalq. Xeyluntszyan әyalәtinin Tuntszyan, Jaoxe qәzalarında Amur, Sunqari vә Ussuri çayları sahillәrindә, hәmçinin Fuyuan, Xuaçuan, Futszin, Szyamusı qәzalarında yaşayırlar. Sayları 1,5 min nәfәrdәn çoxdur. Altay dil ailәsinin tunqusmancur qrupuna mәxsus nanay dilinә yaxın xeçje dilindә danışırlar.
    17 әsrin sonlarından Çin tarixi salnamәlәrindә qeyd olunurlar. 20 әsrin әvvәllәrinәdәk mancur yazı sistemindәn istifadә edirdilәr. Hazırda ana dillәrini, demәk olar ki, tamamilә itiriblәr, Çin dili vә yazı sistemindәn istifadә edirlәr. Əsas mәşğuliyyәtlәri yayda balıqçılıq (nәrә, keta), qismәn yığıcılıq, әkinçilik, qışda ovçuluq (әsasәn, xәzli heyvan ovu), ilboyu maldarlıqdır. Ənәnәvi evlәri karkaslı-dirәklidir, isti sәkisi (naxa) olur. Əllәrin, alnın vә burnun üst hissәsinin şәkildöymә ilә bәzәdilmәsi qalmaqdadır. Yeddi ekzoqam qәbilәyә (xala) bölgü mövcud idi. Ailә kiçik vә monoqamdır. Ənәnәvi inancları ruhların kultu, şamanizmdir. Folklorları (nağıllar, nәğmәlәr) zәngindir.
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ 
    XEÇJELƏR 
    XEÇJELƏR (özlәrini n a n i o, n a b e i, n a n a i – “yerli adam”; k i l e n, x e ç j e n – “aşağıdakılar”, “şәrqlilәr” adlandırırlar) – Çindә xalq. Xeyluntszyan әyalәtinin Tuntszyan, Jaoxe qәzalarında Amur, Sunqari vә Ussuri çayları sahillәrindә, hәmçinin Fuyuan, Xuaçuan, Futszin, Szyamusı qәzalarında yaşayırlar. Sayları 1,5 min nәfәrdәn çoxdur. Altay dil ailәsinin tunqusmancur qrupuna mәxsus nanay dilinә yaxın xeçje dilindә danışırlar.
    17 әsrin sonlarından Çin tarixi salnamәlәrindә qeyd olunurlar. 20 әsrin әvvәllәrinәdәk mancur yazı sistemindәn istifadә edirdilәr. Hazırda ana dillәrini, demәk olar ki, tamamilә itiriblәr, Çin dili vә yazı sistemindәn istifadә edirlәr. Əsas mәşğuliyyәtlәri yayda balıqçılıq (nәrә, keta), qismәn yığıcılıq, әkinçilik, qışda ovçuluq (әsasәn, xәzli heyvan ovu), ilboyu maldarlıqdır. Ənәnәvi evlәri karkaslı-dirәklidir, isti sәkisi (naxa) olur. Əllәrin, alnın vә burnun üst hissәsinin şәkildöymә ilә bәzәdilmәsi qalmaqdadır. Yeddi ekzoqam qәbilәyә (xala) bölgü mövcud idi. Ailә kiçik vә monoqamdır. Ənәnәvi inancları ruhların kultu, şamanizmdir. Folklorları (nağıllar, nәğmәlәr) zәngindir.
    XEÇJELƏR 
    XEÇJELƏR (özlәrini n a n i o, n a b e i, n a n a i – “yerli adam”; k i l e n, x e ç j e n – “aşağıdakılar”, “şәrqlilәr” adlandırırlar) – Çindә xalq. Xeyluntszyan әyalәtinin Tuntszyan, Jaoxe qәzalarında Amur, Sunqari vә Ussuri çayları sahillәrindә, hәmçinin Fuyuan, Xuaçuan, Futszin, Szyamusı qәzalarında yaşayırlar. Sayları 1,5 min nәfәrdәn çoxdur. Altay dil ailәsinin tunqusmancur qrupuna mәxsus nanay dilinә yaxın xeçje dilindә danışırlar.
    17 әsrin sonlarından Çin tarixi salnamәlәrindә qeyd olunurlar. 20 әsrin әvvәllәrinәdәk mancur yazı sistemindәn istifadә edirdilәr. Hazırda ana dillәrini, demәk olar ki, tamamilә itiriblәr, Çin dili vә yazı sistemindәn istifadә edirlәr. Əsas mәşğuliyyәtlәri yayda balıqçılıq (nәrә, keta), qismәn yığıcılıq, әkinçilik, qışda ovçuluq (әsasәn, xәzli heyvan ovu), ilboyu maldarlıqdır. Ənәnәvi evlәri karkaslı-dirәklidir, isti sәkisi (naxa) olur. Əllәrin, alnın vә burnun üst hissәsinin şәkildöymә ilә bәzәdilmәsi qalmaqdadır. Yeddi ekzoqam qәbilәyә (xala) bölgü mövcud idi. Ailә kiçik vә monoqamdır. Ənәnәvi inancları ruhların kultu, şamanizmdir. Folklorları (nağıllar, nәğmәlәr) zәngindir.