XEMİOSMOTİK NƏZƏRİYYƏ (yun. χημεία – kimya + yun. ώσμός – tәkan, tәzyiq) – adenozintrifosfat turşusunun (ATF) sintezi zamanı biol. membranlarda enerjinin çevrilmәsi mexanizmini aydınlaşdırır. 1961–66 illәrdә P.Mitçell tәrәfindәn işlәnib hazırlanmışdır. Mitçellin ilkin tәsәvvürlәrinә görә ATF-dә enerji ehtiyatının tәdarükü membranda yüklәrin qabaqcadan bütöv toplanması, membran potensialının yaradılması vә protonların (H+) konsentrasiyasındakı fәrq nәticәsindә baş verir. Mitoxondrinin daxili membranında olan elektronların daşınma zәnciri H+-in konsentrasiya qradiyentinin vә membranın xarici vә daxili sәthlәri arasında elektro kimyәvi potensialın tәzahürünә gәtirib çıxaran proton nasosu kimi fәaliyyәt göstәrir. Protonların konsentrasiyasının elektrik enerjisi vә qradiyent enerjisi ATF-in sintezi üçün istifadә edilir; bu enerji çoxfermentli ATFaza kompleksi tәrәfindәn hәyata keçirilir. Mitoxondrilәrin daxili membranı ilә yanaşı xloroplastların tilakoidlәrindә vә bakteriyaların membranlarında analoji proseslәr baş verir. Onlar hәm oksidlәşdiricire duksiyaedici fermentlәr zәncirinin fәaliyyәti zamanı ayrılan enerji hesabına, elәcә dә işığın udulmuş kvantları (fototrof orqanizmlәrdә) hesabına hәyata keçә bilәr. İonların elektrokimyәvi transmembran potensialları tәkcә ATF sintezi üçün enerji mәnbәyi deyil, hәm dә maddәlәrin nәqli, bakteriya hüceyrәlәrinin hәrәkәti vә s. enerjidәn asılı olan proseslәrә xidmәt edir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ
XEMİOSMOTİK NƏZƏRİYYƏ
XEMİOSMOTİK NƏZƏRİYYƏ (yun. χημεία – kimya + yun. ώσμός – tәkan, tәzyiq) – adenozintrifosfat turşusunun (ATF) sintezi zamanı biol. membranlarda enerjinin çevrilmәsi mexanizmini aydınlaşdırır. 1961–66 illәrdә P.Mitçell tәrәfindәn işlәnib hazırlanmışdır. Mitçellin ilkin tәsәvvürlәrinә görә ATF-dә enerji ehtiyatının tәdarükü membranda yüklәrin qabaqcadan bütöv toplanması, membran potensialının yaradılması vә protonların (H+) konsentrasiyasındakı fәrq nәticәsindә baş verir. Mitoxondrinin daxili membranında olan elektronların daşınma zәnciri H+-in konsentrasiya qradiyentinin vә membranın xarici vә daxili sәthlәri arasında elektro kimyәvi potensialın tәzahürünә gәtirib çıxaran proton nasosu kimi fәaliyyәt göstәrir. Protonların konsentrasiyasının elektrik enerjisi vә qradiyent enerjisi ATF-in sintezi üçün istifadә edilir; bu enerji çoxfermentli ATFaza kompleksi tәrәfindәn hәyata keçirilir. Mitoxondrilәrin daxili membranı ilә yanaşı xloroplastların tilakoidlәrindә vә bakteriyaların membranlarında analoji proseslәr baş verir. Onlar hәm oksidlәşdiricire duksiyaedici fermentlәr zәncirinin fәaliyyәti zamanı ayrılan enerji hesabına, elәcә dә işığın udulmuş kvantları (fototrof orqanizmlәrdә) hesabına hәyata keçә bilәr. İonların elektrokimyәvi transmembran potensialları tәkcә ATF sintezi üçün enerji mәnbәyi deyil, hәm dә maddәlәrin nәqli, bakteriya hüceyrәlәrinin hәrәkәti vә s. enerjidәn asılı olan proseslәrә xidmәt edir.
XEMİOSMOTİK NƏZƏRİYYƏ
XEMİOSMOTİK NƏZƏRİYYƏ (yun. χημεία – kimya + yun. ώσμός – tәkan, tәzyiq) – adenozintrifosfat turşusunun (ATF) sintezi zamanı biol. membranlarda enerjinin çevrilmәsi mexanizmini aydınlaşdırır. 1961–66 illәrdә P.Mitçell tәrәfindәn işlәnib hazırlanmışdır. Mitçellin ilkin tәsәvvürlәrinә görә ATF-dә enerji ehtiyatının tәdarükü membranda yüklәrin qabaqcadan bütöv toplanması, membran potensialının yaradılması vә protonların (H+) konsentrasiyasındakı fәrq nәticәsindә baş verir. Mitoxondrinin daxili membranında olan elektronların daşınma zәnciri H+-in konsentrasiya qradiyentinin vә membranın xarici vә daxili sәthlәri arasında elektro kimyәvi potensialın tәzahürünә gәtirib çıxaran proton nasosu kimi fәaliyyәt göstәrir. Protonların konsentrasiyasının elektrik enerjisi vә qradiyent enerjisi ATF-in sintezi üçün istifadә edilir; bu enerji çoxfermentli ATFaza kompleksi tәrәfindәn hәyata keçirilir. Mitoxondrilәrin daxili membranı ilә yanaşı xloroplastların tilakoidlәrindә vә bakteriyaların membranlarında analoji proseslәr baş verir. Onlar hәm oksidlәşdiricire duksiyaedici fermentlәr zәncirinin fәaliyyәti zamanı ayrılan enerji hesabına, elәcә dә işığın udulmuş kvantları (fototrof orqanizmlәrdә) hesabına hәyata keçә bilәr. İonların elektrokimyәvi transmembran potensialları tәkcә ATF sintezi üçün enerji mәnbәyi deyil, hәm dә maddәlәrin nәqli, bakteriya hüceyrәlәrinin hәrәkәti vә s. enerjidәn asılı olan proseslәrә xidmәt edir.
