XEMORESEPTORLAR (xemo... + reseptorlar) – heyvanların hәyat fәaliyyәti üçün mühüm olan kimyәvi qıcıqlandırıcılar sayılan kimyәvi maddәlәrin mәnimsәnilmәsini tәmin edәn ixtisaslaşmış hüceyrәlәr, yaxud onların strukturu. X. hәm orqanizmin daxili mühitinin kimyәvi komponentlәrinә (o cümlәdәn, hormonlar, mediatorlar, antigenlәr), hәm dә xarici qıcıqlandırıcılara qarşı (pH vә su mühitinin ion tәrkibi, havanın qaz tәrkibi, qida, zәhәrli, yaxud xәbәrdar edici maddәlәr) hәssasdırlar. X. qida axtarışında, yırtıcı heyvanlardan vә mühitin әlverişsiz amillәrindәn xilas olmaqda (qaçmaqda), cinsi partnyorunu tapmaqda vә öz növündәn olan fәrdi tanımaqda (hәyәcan siqnalının ötürülmәsi, әrazinin nişanlanması, feromon kommunikasiyaları), mәkәnda sәmti tәyin etmәkdә vә i.a. vacib olan hәssaslığın әn qәdim növü – x e m o r e s e p s i y a n ı tәmin edir. X. membranlarında yerlәşәn reseptor zülallar vasitәsilә dartılan hәssas hüceyrәlәrin, ümumi kimyәvi hisslәri tәmin edәn bәdәn sәthindә olan sәrbәst sinir ucları ixtisaslaşmış membran zülalları şәklindә ola bilәr; quruda yaşayan heyvanlarda mәrkәzi sinir sistemi tәrәfindәn nәzarәt edilәn dad orqanları vә duyğu orqanları inkişaf etmişdir. Bax, hәmçinin Reseptorlar.










