XEMOSİNTEZ (xemo... + yun. σύνϑεσις – birlәşmә) – bakteriya vә arxeylәrin qeyri-üzvi birlәşmәlәrin oksidlәşmәsi hesabına CO2-nin mәnimsәnilmәsinә әsaslanan qidalanma tipi. 1889–90 illәrdә S.N.Vinoqradski tәrәfindәn kәşf edilmişdir. X. qabiliyyәti olan aerob (hidrogen, nitrifikasiya, tion vә s.) bakteriyalar CO2-ni foto sintezdә (Kalvin tsikli) olduğu kimi mәnimsәyir. Bәzi fotosintezedici bakteriyalar X.-i qaranlıqda hәyata keçirir. Anaerob bakteriyalar X. zamanı kükürd birlәşmәlәrini vә CO2-ni (metan әmәlәgәtirәn vә homoasetat bakteriyaları) bәrpa edir. Biosferdә kimyәvi elementlәrin bio geokimyәvitsikllәrdәki mühüm rolu yalnız xemo sintezedici bakteriyalara mәxsusdur. Bio geokimyәvi tsikllәrdә kimyәvi elementlәrin çevrilmәsi proseslәrinin bir çoxu yalnız X. qabiliyyәtli orqanizmlәrdә hәyata keçir. Bәzәn “X.” termini әvәzinә CO2-nin bakteriyalar tәrәfindәn mәnimsәnilmәsi “avtotrofiya”, qeyri-üzvi birlәşmәlәrin onlar tәrәfindәn oksidlәşmәsi isә “litotrofiya”ter minlәri ilә ifadә olunur.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ
XEMOSİNTEZ
XEMOSİNTEZ (xemo... + yun. σύνϑεσις – birlәşmә) – bakteriya vә arxeylәrin qeyri-üzvi birlәşmәlәrin oksidlәşmәsi hesabına CO2-nin mәnimsәnilmәsinә әsaslanan qidalanma tipi. 1889–90 illәrdә S.N.Vinoqradski tәrәfindәn kәşf edilmişdir. X. qabiliyyәti olan aerob (hidrogen, nitrifikasiya, tion vә s.) bakteriyalar CO2-ni foto sintezdә (Kalvin tsikli) olduğu kimi mәnimsәyir. Bәzi fotosintezedici bakteriyalar X.-i qaranlıqda hәyata keçirir. Anaerob bakteriyalar X. zamanı kükürd birlәşmәlәrini vә CO2-ni (metan әmәlәgәtirәn vә homoasetat bakteriyaları) bәrpa edir. Biosferdә kimyәvi elementlәrin bio geokimyәvitsikllәrdәki mühüm rolu yalnız xemo sintezedici bakteriyalara mәxsusdur. Bio geokimyәvi tsikllәrdә kimyәvi elementlәrin çevrilmәsi proseslәrinin bir çoxu yalnız X. qabiliyyәtli orqanizmlәrdә hәyata keçir. Bәzәn “X.” termini әvәzinә CO2-nin bakteriyalar tәrәfindәn mәnimsәnilmәsi “avtotrofiya”, qeyri-üzvi birlәşmәlәrin onlar tәrәfindәn oksidlәşmәsi isә “litotrofiya”ter minlәri ilә ifadә olunur.
XEMOSİNTEZ
XEMOSİNTEZ (xemo... + yun. σύνϑεσις – birlәşmә) – bakteriya vә arxeylәrin qeyri-üzvi birlәşmәlәrin oksidlәşmәsi hesabına CO2-nin mәnimsәnilmәsinә әsaslanan qidalanma tipi. 1889–90 illәrdә S.N.Vinoqradski tәrәfindәn kәşf edilmişdir. X. qabiliyyәti olan aerob (hidrogen, nitrifikasiya, tion vә s.) bakteriyalar CO2-ni foto sintezdә (Kalvin tsikli) olduğu kimi mәnimsәyir. Bәzi fotosintezedici bakteriyalar X.-i qaranlıqda hәyata keçirir. Anaerob bakteriyalar X. zamanı kükürd birlәşmәlәrini vә CO2-ni (metan әmәlәgәtirәn vә homoasetat bakteriyaları) bәrpa edir. Biosferdә kimyәvi elementlәrin bio geokimyәvitsikllәrdәki mühüm rolu yalnız xemo sintezedici bakteriyalara mәxsusdur. Bio geokimyәvi tsikllәrdә kimyәvi elementlәrin çevrilmәsi proseslәrinin bir çoxu yalnız X. qabiliyyәtli orqanizmlәrdә hәyata keçir. Bәzәn “X.” termini әvәzinә CO2-nin bakteriyalar tәrәfindәn mәnimsәnilmәsi “avtotrofiya”, qeyri-üzvi birlәşmәlәrin onlar tәrәfindәn oksidlәşmәsi isә “litotrofiya”ter minlәri ilә ifadә olunur.
