Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI - XMELNİTSKİ )
    XEMOTRÓNİKA 
    XEMOTRÓNİKA – avtomatika, elektronika, hesablama vә ölçmә texnikası cihaz vә qurğularının tәdqiqi, işlәnmәsi vә tәtbiqi mәsәlәlәri ilә mәşğul olan elmi-texniki istiqamәt; cihaz vә qurğuların iş prinsipi elektrik cәrәyanı verildikdә elektrod-elektrolit sәrhәdindә baş verәn, elektrokimyәvi proses vә hadisәlәrә әsaslanır. X.-da, hәmçinin elektroosmos hadisәsindәn, elektrolitin aktiv komponentlәrinin konsentra–siyasının elektrodәtrafı tәbәqәlәrdә dәyişmәsindәn vә s.-dәn istifadә edilir. X., texniki sahә kimi öz inkişafına elektrokimyәvi çeviricilәrin qurulmasının nәzәri vә texnoloji prinsiplәrini hazırlamaqla başlamışdır. Bu zaman yük daşıyıcıları kimi mәhlulların ionlarından istifadә edәn cihazlar qurulmuşdur. İlk belә cihazlar elektrokimyәvi düzlәndiricilәr, inteqratorlar, güclәndiricilәr oldu. Sadә xemotron cihaz (XC) elektrolitlә doldurulmuş vә içәrisindә iki elektrod yerlәşdirilmiş kiçik, hermetik şüşә ampuldan ibarәtdir. Elektrolit kimi turşuların, duzların vә әsasların sulu mәhlulları istifadә edilir; onlara spesifik xassәlәr vermәk üçün müxtәlif әlavәlәr olunur (mәs., işlәk temp-r diapazonunu –60°C-yәdәk genişlәndirmәk üçün elektrolitlәrә üzvi hәlledicilәr qatılır).
    XC-lar әsasında 10–7–10 Hs tezlik diapazonunda işlәyәn miniatür güclәndirici, İnteqrator, qeyri-xәtti funksional çeviricilәr, sürәt, temp-r, tәcil vericilәri, vibrasiya ölçәnlәr, indikatorlar vә s. cihaz vә qurğular yaradılmışdır. İonların sürәtinin aşağı olması sәbәbindәn XC-lar fiziki tәbiәtinә görә aşağıtezliklidir. XC-lar hәssaslığının yüksәk, güc sәrfinin az, mәxsusi küylәrinin sәviyyәsinin aşağı olması vә yüksәk etibarlılığı ilә elektromexaniki, elektromaqnit vә elektron cihazlarından fәrqlәnir. XC-lara misal kimi civә-kapilyar kulonometrini göstәrmәk olar: civә-kapilyar kulonometrindәn elektrik cәrәyanı keçdikcә cihazda civә anoddan katodun üzәrinә keçir vә elektrolit damcısı anoda doğru cәrәyan şiddәtinin zamana görә inteqralına mütәnasib yerini dәyişir. Kulonometrlәr, radioelektronika aparatları vә ya onların elementlәrinin müәyyәn vaxt әrzindә gördüklәri işin hәcmini tәyin edir vә s.
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ 
    XEMOTRÓNİKA 
    XEMOTRÓNİKA – avtomatika, elektronika, hesablama vә ölçmә texnikası cihaz vә qurğularının tәdqiqi, işlәnmәsi vә tәtbiqi mәsәlәlәri ilә mәşğul olan elmi-texniki istiqamәt; cihaz vә qurğuların iş prinsipi elektrik cәrәyanı verildikdә elektrod-elektrolit sәrhәdindә baş verәn, elektrokimyәvi proses vә hadisәlәrә әsaslanır. X.-da, hәmçinin elektroosmos hadisәsindәn, elektrolitin aktiv komponentlәrinin konsentra–siyasının elektrodәtrafı tәbәqәlәrdә dәyişmәsindәn vә s.-dәn istifadә edilir. X., texniki sahә kimi öz inkişafına elektrokimyәvi çeviricilәrin qurulmasının nәzәri vә texnoloji prinsiplәrini hazırlamaqla başlamışdır. Bu zaman yük daşıyıcıları kimi mәhlulların ionlarından istifadә edәn cihazlar qurulmuşdur. İlk belә cihazlar elektrokimyәvi düzlәndiricilәr, inteqratorlar, güclәndiricilәr oldu. Sadә xemotron cihaz (XC) elektrolitlә doldurulmuş vә içәrisindә iki elektrod yerlәşdirilmiş kiçik, hermetik şüşә ampuldan ibarәtdir. Elektrolit kimi turşuların, duzların vә әsasların sulu mәhlulları istifadә edilir; onlara spesifik xassәlәr vermәk üçün müxtәlif әlavәlәr olunur (mәs., işlәk temp-r diapazonunu –60°C-yәdәk genişlәndirmәk üçün elektrolitlәrә üzvi hәlledicilәr qatılır).
    XC-lar әsasında 10–7–10 Hs tezlik diapazonunda işlәyәn miniatür güclәndirici, İnteqrator, qeyri-xәtti funksional çeviricilәr, sürәt, temp-r, tәcil vericilәri, vibrasiya ölçәnlәr, indikatorlar vә s. cihaz vә qurğular yaradılmışdır. İonların sürәtinin aşağı olması sәbәbindәn XC-lar fiziki tәbiәtinә görә aşağıtezliklidir. XC-lar hәssaslığının yüksәk, güc sәrfinin az, mәxsusi küylәrinin sәviyyәsinin aşağı olması vә yüksәk etibarlılığı ilә elektromexaniki, elektromaqnit vә elektron cihazlarından fәrqlәnir. XC-lara misal kimi civә-kapilyar kulonometrini göstәrmәk olar: civә-kapilyar kulonometrindәn elektrik cәrәyanı keçdikcә cihazda civә anoddan katodun üzәrinә keçir vә elektrolit damcısı anoda doğru cәrәyan şiddәtinin zamana görә inteqralına mütәnasib yerini dәyişir. Kulonometrlәr, radioelektronika aparatları vә ya onların elementlәrinin müәyyәn vaxt әrzindә gördüklәri işin hәcmini tәyin edir vә s.
    XEMOTRÓNİKA 
    XEMOTRÓNİKA – avtomatika, elektronika, hesablama vә ölçmә texnikası cihaz vә qurğularının tәdqiqi, işlәnmәsi vә tәtbiqi mәsәlәlәri ilә mәşğul olan elmi-texniki istiqamәt; cihaz vә qurğuların iş prinsipi elektrik cәrәyanı verildikdә elektrod-elektrolit sәrhәdindә baş verәn, elektrokimyәvi proses vә hadisәlәrә әsaslanır. X.-da, hәmçinin elektroosmos hadisәsindәn, elektrolitin aktiv komponentlәrinin konsentra–siyasının elektrodәtrafı tәbәqәlәrdә dәyişmәsindәn vә s.-dәn istifadә edilir. X., texniki sahә kimi öz inkişafına elektrokimyәvi çeviricilәrin qurulmasının nәzәri vә texnoloji prinsiplәrini hazırlamaqla başlamışdır. Bu zaman yük daşıyıcıları kimi mәhlulların ionlarından istifadә edәn cihazlar qurulmuşdur. İlk belә cihazlar elektrokimyәvi düzlәndiricilәr, inteqratorlar, güclәndiricilәr oldu. Sadә xemotron cihaz (XC) elektrolitlә doldurulmuş vә içәrisindә iki elektrod yerlәşdirilmiş kiçik, hermetik şüşә ampuldan ibarәtdir. Elektrolit kimi turşuların, duzların vә әsasların sulu mәhlulları istifadә edilir; onlara spesifik xassәlәr vermәk üçün müxtәlif әlavәlәr olunur (mәs., işlәk temp-r diapazonunu –60°C-yәdәk genişlәndirmәk üçün elektrolitlәrә üzvi hәlledicilәr qatılır).
    XC-lar әsasında 10–7–10 Hs tezlik diapazonunda işlәyәn miniatür güclәndirici, İnteqrator, qeyri-xәtti funksional çeviricilәr, sürәt, temp-r, tәcil vericilәri, vibrasiya ölçәnlәr, indikatorlar vә s. cihaz vә qurğular yaradılmışdır. İonların sürәtinin aşağı olması sәbәbindәn XC-lar fiziki tәbiәtinә görә aşağıtezliklidir. XC-lar hәssaslığının yüksәk, güc sәrfinin az, mәxsusi küylәrinin sәviyyәsinin aşağı olması vә yüksәk etibarlılığı ilә elektromexaniki, elektromaqnit vә elektron cihazlarından fәrqlәnir. XC-lara misal kimi civә-kapilyar kulonometrini göstәrmәk olar: civә-kapilyar kulonometrindәn elektrik cәrәyanı keçdikcә cihazda civә anoddan katodun üzәrinә keçir vә elektrolit damcısı anoda doğru cәrәyan şiddәtinin zamana görә inteqralına mütәnasib yerini dәyişir. Kulonometrlәr, radioelektronika aparatları vә ya onların elementlәrinin müәyyәn vaxt әrzindә gördüklәri işin hәcmini tәyin edir vә s.