XEYÁN, X e y a n d z i d a y – Yaponiya tarixinin 794–1185 illәrini әhatә edәn dövrü. Adı 794 ildә im perator sarayının köçürüldüyü yeni paytaxt Xeyanın (Xeyan-kö; “sülh vә әmin-amanlıq paytaxtı”; indiki Kioto) adından götürül müşdür. İmperator sülalәsinin keçmiş nüfuzunu tәdricәn itirmәsi, zadәgan nәsillәri ilә buddist ruhanilәr arasında hakimiyyәt uğrunda mübarizә, özәl feodal mülklәrinin (söen) formalaşması vә torpaq üzәrindә dövlәt inhisarının itirilmәsi ilә sәciyyәlәnir. X. yapon mәdәniyyәtinin, xüsusilә yapon әdәbiyyatının çiçәklәnmә dövrüdür. X.-ın ilkin mәrhәlәsindә imperator sarayı tәdricәn mühüm dövlәt vәzifәlәrini әlә keçirmiş Fudzivara nәslinin tәsiri altına düşmüşdü. Əyalәtlәr üzәrindә nәzarәtin itirilmәsi, mәrkәzlәş dirilmiş hәrbi sistemin mövcud olmaması öz mülklәrinin müdafiәsi mәqsәdilә hәrbi dәstәlәr (bax Samuray) yaratmış ayrıayrı knyazlıqların vә iri buddist monastırlarının güclәnmәsinә gәtirib çıxarmışdı. 11 әsrin ortalarına doğru Fudzivara nәsli tәdricәn öz hakimiyyәtini itirmiş, onun yerini öz aralarında rәqabәt aparan Tayra vә Minamoto nәsillәri tutmuşdu.










