Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
XI CİLD (HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI - XMELNİTSKİ )
    XƏMSƏ 
    XƏMSƏ – ançouskimilәr (Engraulidae) fәsilәsindәn olan Avropa ançousunun (Engraulis encrasicolus) iki yarımnövünün adı. Digәr sistemdә yarımnöv statusu yoxdur. Beli parlaq-göy, demәk olar ki, qara vә ya bozumtuldur; yanları gümüşü-ağ, bәzәn metal parıltılı zolaqlı olur. Su qatlarında sürü halında yaşayan sahilyanı balıq. Əsasәn zooplanktonla qidalanır; digәr balıqlar, delfinlәr, qağayılar, fırtına quşları üçün qidadır. Vәtәgә obyektidir. Qara dәniz X.-si (E.e. ponticus; uz. 16–17 sm-dәk, bәzәn 20 sm-dәk, kütlәsi 30 q-adәk) Krım, Gürcüstan, Türkiyә sahillәrindә 20–150 m dәrinlik dә qışlayır. Kürü tökmә apreldәn sentyabradәk davam edir, kürülәrini  hissә-hissә tökür. Azov X.-si (E.e. maeoticus; uz. 10–12 sm-әdәk) qışlamaq üçün Kerç boğazından keçmәklә Azov dәnizindәn Qara dәnizin Novorossiysk r-nuna vә c.-a miqrasiya edir. Azov dәnizinin bütün akvatoriyasında (Taqanroq körfәzindәn başqa) kürü tökür.
    Əd.: Промысловые рыбы России. М., 2006. Т. 1–2; В а с и л ь е в а Е. Д. Рыбы Черного моря. М., 2007.
    Qara dәniz xәmsәsi (Engraulis encrasicolus ponticus).
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2007
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində)
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2012
ISBN: 978-9952-441-01-7
Səhifələrin sayı: 881
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2009
ISBN: 978-9952-441-02-4
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2010
ISBN: 978-9952-441-05-5
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2011
ISBN: 978-9952-441-07-9
Səhifələrin sayı: 604
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2013
ISBN: 978-9952-441-03-1
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2014
ISBN: 978-9952-441-10-9
Səhifələrin sayı: 592
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2015
ISBN: 978-9952-441-11-6
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2016
ISBN: 978-9952-441-12-3
Səhifələrin sayı: 608
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili:
ISBN:
Səhifələrin sayı:
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2019
ISBN: 978-9952-441-17-8
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili 2020
ISBN: 978-9952-441-18-5
Səhifələrin sayı: 600
Sərlövhə: Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD
Nəşriyyat: "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi
Nəşr yeri: Bakı
Nəşr ili: 2024
ISBN: 978-9952-441-20-8
Səhifələrin sayı: 600
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ 
    XƏMSƏ 
    XƏMSƏ – ançouskimilәr (Engraulidae) fәsilәsindәn olan Avropa ançousunun (Engraulis encrasicolus) iki yarımnövünün adı. Digәr sistemdә yarımnöv statusu yoxdur. Beli parlaq-göy, demәk olar ki, qara vә ya bozumtuldur; yanları gümüşü-ağ, bәzәn metal parıltılı zolaqlı olur. Su qatlarında sürü halında yaşayan sahilyanı balıq. Əsasәn zooplanktonla qidalanır; digәr balıqlar, delfinlәr, qağayılar, fırtına quşları üçün qidadır. Vәtәgә obyektidir. Qara dәniz X.-si (E.e. ponticus; uz. 16–17 sm-dәk, bәzәn 20 sm-dәk, kütlәsi 30 q-adәk) Krım, Gürcüstan, Türkiyә sahillәrindә 20–150 m dәrinlik dә qışlayır. Kürü tökmә apreldәn sentyabradәk davam edir, kürülәrini  hissә-hissә tökür. Azov X.-si (E.e. maeoticus; uz. 10–12 sm-әdәk) qışlamaq üçün Kerç boğazından keçmәklә Azov dәnizindәn Qara dәnizin Novorossiysk r-nuna vә c.-a miqrasiya edir. Azov dәnizinin bütün akvatoriyasında (Taqanroq körfәzindәn başqa) kürü tökür.
    Əd.: Промысловые рыбы России. М., 2006. Т. 1–2; В а с и л ь е в а Е. Д. Рыбы Черного моря. М., 2007.
    Qara dәniz xәmsәsi (Engraulis encrasicolus ponticus).
    XƏMSƏ 
    XƏMSƏ – ançouskimilәr (Engraulidae) fәsilәsindәn olan Avropa ançousunun (Engraulis encrasicolus) iki yarımnövünün adı. Digәr sistemdә yarımnöv statusu yoxdur. Beli parlaq-göy, demәk olar ki, qara vә ya bozumtuldur; yanları gümüşü-ağ, bәzәn metal parıltılı zolaqlı olur. Su qatlarında sürü halında yaşayan sahilyanı balıq. Əsasәn zooplanktonla qidalanır; digәr balıqlar, delfinlәr, qağayılar, fırtına quşları üçün qidadır. Vәtәgә obyektidir. Qara dәniz X.-si (E.e. ponticus; uz. 16–17 sm-dәk, bәzәn 20 sm-dәk, kütlәsi 30 q-adәk) Krım, Gürcüstan, Türkiyә sahillәrindә 20–150 m dәrinlik dә qışlayır. Kürü tökmә apreldәn sentyabradәk davam edir, kürülәrini  hissә-hissә tökür. Azov X.-si (E.e. maeoticus; uz. 10–12 sm-әdәk) qışlamaq üçün Kerç boğazından keçmәklә Azov dәnizindәn Qara dәnizin Novorossiysk r-nuna vә c.-a miqrasiya edir. Azov dәnizinin bütün akvatoriyasında (Taqanroq körfәzindәn başqa) kürü tökür.
    Əd.: Промысловые рыбы России. М., 2006. Т. 1–2; В а с и л ь е в а Е. Д. Рыбы Черного моря. М., 2007.
    Qara dәniz xәmsәsi (Engraulis encrasicolus ponticus).