XƏRAC (әr. خراج ) – müsәlman dövlәtlәrindә qeyri-müsәlmanlardan toplanılan torpaq vergisi. Əmәvilәr dövründә Bizansın vә İranın vergi tәcrübәsinin (o cümlәdәn Sasanilәr dövründә xaraq vergisinin) yeni şәraitdә tәtbiqini әks etdirirdi. Eyni zamanda, X. cizyәnin sinonimi kimi dә anlaşılırdı. Abbasilәr dövründә vergi ödәyәnlәrin dinindәn asılı olmayaraq şәriәtә әsasәn qanunilәşdirilmişdi: X.-müqasәmә (sahәdәn vә suvarılmasından asılı olaraq mәhsulun 1/4, 1/3, yaxud 1/2-i ödәnilirdi) vә iki forma da olan X.-misahә (birinci forma torpaq sahәsinә görә qәti müәyyәnlәşdirilmiş miqdar da toplanılan vergi; ikinci isә becәrilәn mәhsuldan, becәrilәn vә becәrilmәyәn әkin sahәlәrinin nisbәtindәn, münbitlikdәn, bazardan olan mәsafәdәn vә s. asılı olaraq ödәnilirdi). Xilafәtin parçalanmasından sonra X. k.t.-nda verginin әsas formasına çevrildi. 15 әsrdәn “X.” termini getdikcә aradan çıxdı vә malcәhәt adlanmağa başladı. X. bәzәn bütün torpaq vergilәrinin mәcmusu olurdu. X. orta әsr - lәrdә Azәrb.-da müsәlman әhalidәn toplanılan verginin tәqr. 25%-ini tәşkil edirdi. 18 әsrin sonlarında Osmanlı imperiyasında faktiki olaraq cizyә (formal olaraq qeyrimüsәlmanlardan hәrbi xidmәt müqabilindә fidyә) ilә eynilәşdi, 1855 ildә isә ordunun saxlanılması üçün toplanılan xüsusi vergi ilә әvәzlәndi. 1907 ildә Misirdә gәlir vergisi ilә dәyişdirildi.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ
XƏRAC
XƏRAC (әr. خراج ) – müsәlman dövlәtlәrindә qeyri-müsәlmanlardan toplanılan torpaq vergisi. Əmәvilәr dövründә Bizansın vә İranın vergi tәcrübәsinin (o cümlәdәn Sasanilәr dövründә xaraq vergisinin) yeni şәraitdә tәtbiqini әks etdirirdi. Eyni zamanda, X. cizyәnin sinonimi kimi dә anlaşılırdı. Abbasilәr dövründә vergi ödәyәnlәrin dinindәn asılı olmayaraq şәriәtә әsasәn qanunilәşdirilmişdi: X.-müqasәmә (sahәdәn vә suvarılmasından asılı olaraq mәhsulun 1/4, 1/3, yaxud 1/2-i ödәnilirdi) vә iki forma da olan X.-misahә (birinci forma torpaq sahәsinә görә qәti müәyyәnlәşdirilmiş miqdar da toplanılan vergi; ikinci isә becәrilәn mәhsuldan, becәrilәn vә becәrilmәyәn әkin sahәlәrinin nisbәtindәn, münbitlikdәn, bazardan olan mәsafәdәn vә s. asılı olaraq ödәnilirdi). Xilafәtin parçalanmasından sonra X. k.t.-nda verginin әsas formasına çevrildi. 15 әsrdәn “X.” termini getdikcә aradan çıxdı vә malcәhәt adlanmağa başladı. X. bәzәn bütün torpaq vergilәrinin mәcmusu olurdu. X. orta әsr - lәrdә Azәrb.-da müsәlman әhalidәn toplanılan verginin tәqr. 25%-ini tәşkil edirdi. 18 әsrin sonlarında Osmanlı imperiyasında faktiki olaraq cizyә (formal olaraq qeyrimüsәlmanlardan hәrbi xidmәt müqabilindә fidyә) ilә eynilәşdi, 1855 ildә isә ordunun saxlanılması üçün toplanılan xüsusi vergi ilә әvәzlәndi. 1907 ildә Misirdә gәlir vergisi ilә dәyişdirildi.
XƏRAC
XƏRAC (әr. خراج ) – müsәlman dövlәtlәrindә qeyri-müsәlmanlardan toplanılan torpaq vergisi. Əmәvilәr dövründә Bizansın vә İranın vergi tәcrübәsinin (o cümlәdәn Sasanilәr dövründә xaraq vergisinin) yeni şәraitdә tәtbiqini әks etdirirdi. Eyni zamanda, X. cizyәnin sinonimi kimi dә anlaşılırdı. Abbasilәr dövründә vergi ödәyәnlәrin dinindәn asılı olmayaraq şәriәtә әsasәn qanunilәşdirilmişdi: X.-müqasәmә (sahәdәn vә suvarılmasından asılı olaraq mәhsulun 1/4, 1/3, yaxud 1/2-i ödәnilirdi) vә iki forma da olan X.-misahә (birinci forma torpaq sahәsinә görә qәti müәyyәnlәşdirilmiş miqdar da toplanılan vergi; ikinci isә becәrilәn mәhsuldan, becәrilәn vә becәrilmәyәn әkin sahәlәrinin nisbәtindәn, münbitlikdәn, bazardan olan mәsafәdәn vә s. asılı olaraq ödәnilirdi). Xilafәtin parçalanmasından sonra X. k.t.-nda verginin әsas formasına çevrildi. 15 әsrdәn “X.” termini getdikcә aradan çıxdı vә malcәhәt adlanmağa başladı. X. bәzәn bütün torpaq vergilәrinin mәcmusu olurdu. X. orta әsr - lәrdә Azәrb.-da müsәlman әhalidәn toplanılan verginin tәqr. 25%-ini tәşkil edirdi. 18 әsrin sonlarında Osmanlı imperiyasında faktiki olaraq cizyә (formal olaraq qeyrimüsәlmanlardan hәrbi xidmәt müqabilindә fidyә) ilә eynilәşdi, 1855 ildә isә ordunun saxlanılması üçün toplanılan xüsusi vergi ilә әvәzlәndi. 1907 ildә Misirdә gәlir vergisi ilә dәyişdirildi.
