XƏRRƏQAN TÜRBƏLƏRİ – 11 әsrә aid Azәrb. memarlıq abidәsi. İki türbәdәn ibarәt kompleks. Cәnubi Azәrb.-da, Qәzvin ş.-nin Xәrrәqan mәntәqәsindәdir. Xalq arasında “Qoşa imam” türbәsi adlandırılmışdır. Üzәrindәki kitabәlәrdә 1-ci türbәnin (1067, memar Mәhәmmәd Mәkәr oğlu Zәncani) Əbu Sәid Bicar oğlunun, 2-ci türbәnin (1093, memar Əbülmәali Mәkәr oğlu Zәncani) isә Atsız Tәkin oğlunun xatirәsinә tikildiyi göstәrilir. Ehtimala görә, hәr iki türbәnin memarı eyni adam olmuş vә kamil sәnәtkar kimi o, “Əbülmәali” (“yüksәkliklәrin atası”) tәxәllüsünü qazanmışdır. X.t., üzәrindә dәqiq tikilmә tarixi qalmış әn qәdim Azәrb. memarlıq abidәsidir. Eyni quruluşlu sәkkizbucaqlı türbәlәrin bayır bucaqlarına dairәvi dayaqlar birlәşdirilmişdir. 1-ci türbәdә bu dayaqlardan ikisinin, 2-ci türbәdә isә birinin daxilindә dolama pillәkәnlәr var. X.t.-nin bayır sәthlәri vә dayaqları müxtәlif ölçülü kәrpic düzümündәn әmәlә gәlәn ornament vә kufi xәtt ilә yazılmış kitabәlәrlә bәzәdilmişdir. Hәr iki türbәdә 70-dәk ornament kompozisiysı qeydә alınmışdır. Türbәlәrin içәrisi dә sәkkizüzlüdür. Hәr divarda sivri dayaq taxça yerlәşdirilmiş, mehrab taxçası kәrpic hörgüsü ilә bәzәdilmişdir. 1-ci türbәnin interyerindә qәdim türk xalqlarının inanclarını әks etdirәn rәngli divar rәsmlәri (“hәyat ağacı”, çıraqlar, tovuz quşları, әjdahalar, altı vә sәkkizgüşәli ulduzlar) çәkilmişdir. 2-ci türbәdә tәsvirlәr yoxdur. X.t.-nin vaxtilә ikiqat günbәz örtüyü olmuşdur (hazırda bayır günbәzi dağılmışdır). 1-ci günbәzin hünd. tәqr. 13 m, diametri 10,4 m-dir. X.t.-nin memarlıq quruluşu sonralar bir sıra Yaxın Şәrq abidәlәrinә tәsir göstәrmişdir. İlk dәfә kompleksin memarlıq dekorunda rast gәlinәn hәndәsi naxış motivlәrinin çoxu Anadolu, Marağa vә Naxçıvanın 12–13 әsr abidәlәrindә geniş tәtbiq edilmişdir.
Hәr iki türbәyә 2002 ildә baş vermiş zәlzәlәdәn ciddi ziyan dәymişdir.
Xәrrәqan türbәlәri.
