“XƏTAİ” – naxış elementi vә xalça kompozisiyası. Tәqr. 10–11 әsrlәrdәn dekorativ sәnәtin müxtәlif sahәlәrindә, memarlıq vә miniatür sәnәtindә, xüsusilә xalçaçılıqda tәtbiq edilmişdir. Uzunsov formalı, enli yarpağı, hәm dә gül, quş, buynuz, budaq vә s.-ni xatirladır. Naxış elementinin kәnarları büzmәli dәliklәr ilә әhatәlәnir. “X.” naxışları, adәtәn, biri digәrinә birlәşmiş formada olur, arasahә vә haşiyәdә mürәkkәb kompozisiyaların yaradılmasında tәtbiq edilir. Xalçaçılıqda “X.” naxışları stilizә edilәrәk, öz ilkin formasından uzaqlaşmışdır. “X.” 16–17 әsrlәrә aid Cәnubi Azәrb. xalçalarında әn geniş yayılmış elementlәrdәn biridir. Bir qayda olaraq, yalnız böyük ölçüsü saray xalçalarında rast gәlinir. Tekstil-muzeydә (Vaşinqton), Viktoriya vә Albert muzeyindә (London) “X.” naxışları ilә bәzәdilmiş 17–18 әsrlәrә aid nadir Azәrb. xalçaları saxlanılır.










