XƏTALAR NƏZƏRİYYƏSİ – riyazi statistikanın bölmәsi; tәqribi ölçülmüş kәmiyyәtlәrin әdәdi qiymәtlәri vә ölçmә xәtalarına dair dәqiq nәticәlәrin qurulmasına hәsr olunub. Eyni bir kәmiyyәtin tәkrar ölçülmәsi müxtәlif nәticәlәr verir, belә ki, hәr ölçmәdә müәyyәn qәdәr xәta olur. Kәmiyyәtlәri tәkrar ölçәrkәn s i s t e m a t i k, k o b u d vә t ә s a d ü f i xәtalar yaranır. Sistematik xәtalar hәmişә ölçmәnin nәticәsini ya artırır, ya azaldır vә ölçmәnin nәticәlәrinә sistematik tәsir edәn, onu bir istiqamәtdә dәyişәn müәyyәn sәbәblәrdәn (ölçü cihazlarının düzgün qoşulmaması, әtraf mühitin tәsiri vә s.) yaranır. Kobud sәhvlәr ölçmә cihazının göstәricilәrinin düzgün oxunmaması, sәhv hesablanması vә s. nәticәsindә meydana çıxır. Kobud sәhvlәr olan hesablama nәticәlәri, bir qayda olaraq, ölçmәnin digәr nәticәlәrindәn kәskin şәkildә fәrqlәnir vә ona görә dә daha yaxşı nәzәrә çarpır. Tәsadüfi xәtalar hәr bir ayrıca ölçmәdә nәticәnin ya azalması, ya artırılması istiqamәtindә әvvәlcәdәn bilinmәyәn şәkildә olan müxtәlif tәsadüfi sәbәblәrdәn yaranır.
X.n.-dә yalnız tәsadüfi vә kobud xәtalar öyrәnilir. X.n.-nin әsas mәsәlәsi – tәsadüfi xәtaların paylanma qanununun müәyyәn edilmәsi, ölçmәnin nәticәlәrinә görә tәsadüfi kәmiyyәtlәrin statistik qiymәtlәndirilmәsi, bu cür qiymәtlәndirmәlәrin xәtalarının hesablanması vә kobud xәtaların aradan qaldırılmasıdır.
