XƏTİB (әr. خطي ب – vaiz, natiq)– xütbә oxuyan şәxs. Mәhәmmәd peyğәmbәrin hәyatına dair qәdim mәnbәlәrdә onun Mәkkәnin fәthindәn (630) sonra X. kimi çıxış etmәsi göstәrilir. İlk xәlifәlәr, onların sәrkәrdәlәri vә canişinlәri dә müsәlmanlara xitabәn rәsmi nitqlә çıxış etmişlәr. Vaizlik elementlәri ilә yanaşı, bu nitqlәrdә hökumәt sәrәncamları әksini tapırdı. 8 әsrin ikinci yarısından Abbasi xәlifәlәri xütbә oxumağı qazılara tapşırırdılar. Mәsciddә cümә xütbәsini oxuyan hәr bir X. xәlifәni tәmsil edirdi. Böyük bayramlarda Misirdә bәzi Fatimi xәlifәlәrin özlәri vәzlәrlә çıxış edirdilәr. Bununla yanaşı, cümә ibadәtinin müntәzәm yerinә yetirildiyi böyük mәscidlәrә xüsusi X. tәyin olunurdu. Gündәlik ibadәtlәrә adәtәn digәr din xadimlәri rәhbәrlik edirdi. Dünyәvi hakimiyyәtin qurulması ilә X.-lәrin rolu tәdricәn azalmışdır.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ
XƏTİB
XƏTİB (әr. خطي ب – vaiz, natiq)– xütbә oxuyan şәxs. Mәhәmmәd peyğәmbәrin hәyatına dair qәdim mәnbәlәrdә onun Mәkkәnin fәthindәn (630) sonra X. kimi çıxış etmәsi göstәrilir. İlk xәlifәlәr, onların sәrkәrdәlәri vә canişinlәri dә müsәlmanlara xitabәn rәsmi nitqlә çıxış etmişlәr. Vaizlik elementlәri ilә yanaşı, bu nitqlәrdә hökumәt sәrәncamları әksini tapırdı. 8 әsrin ikinci yarısından Abbasi xәlifәlәri xütbә oxumağı qazılara tapşırırdılar. Mәsciddә cümә xütbәsini oxuyan hәr bir X. xәlifәni tәmsil edirdi. Böyük bayramlarda Misirdә bәzi Fatimi xәlifәlәrin özlәri vәzlәrlә çıxış edirdilәr. Bununla yanaşı, cümә ibadәtinin müntәzәm yerinә yetirildiyi böyük mәscidlәrә xüsusi X. tәyin olunurdu. Gündәlik ibadәtlәrә adәtәn digәr din xadimlәri rәhbәrlik edirdi. Dünyәvi hakimiyyәtin qurulması ilә X.-lәrin rolu tәdricәn azalmışdır.
XƏTİB
XƏTİB (әr. خطي ب – vaiz, natiq)– xütbә oxuyan şәxs. Mәhәmmәd peyğәmbәrin hәyatına dair qәdim mәnbәlәrdә onun Mәkkәnin fәthindәn (630) sonra X. kimi çıxış etmәsi göstәrilir. İlk xәlifәlәr, onların sәrkәrdәlәri vә canişinlәri dә müsәlmanlara xitabәn rәsmi nitqlә çıxış etmişlәr. Vaizlik elementlәri ilә yanaşı, bu nitqlәrdә hökumәt sәrәncamları әksini tapırdı. 8 әsrin ikinci yarısından Abbasi xәlifәlәri xütbә oxumağı qazılara tapşırırdılar. Mәsciddә cümә xütbәsini oxuyan hәr bir X. xәlifәni tәmsil edirdi. Böyük bayramlarda Misirdә bәzi Fatimi xәlifәlәrin özlәri vәzlәrlә çıxış edirdilәr. Bununla yanaşı, cümә ibadәtinin müntәzәm yerinә yetirildiyi böyük mәscidlәrә xüsusi X. tәyin olunurdu. Gündәlik ibadәtlәrә adәtәn digәr din xadimlәri rәhbәrlik edirdi. Dünyәvi hakimiyyәtin qurulması ilә X.-lәrin rolu tәdricәn azalmışdır.
