XƏTTİ ELEKTRİK İNTİQALI – aralıq mexaniki ötürmә olmadan elektrik enerjisini xәtti (düzxәtli) vә irәli-geri hәrәkәt enerjisinә birbaşa çevirmәk üçün intiqal. X.e.i.-nda dәyişәn cәrәyan vә ya sabitcәrәyan xәtti elektrik mühәrriklәri tәtbiq edilir. X.e.i.-nın konstruktiv xüsusiyyәtlәri ondan d.y. hәrәkәt vasitәlәrinin dartı qüvvәsinin yaradılması vә tormozlaması üçün istifadәyә imkan verir. D.y.-nda X.e.i.-lı qatarların hәrәkәti kontaktsız elektromaqnit sisteminin kömәyi ilә mümkündür. Xәtti elektrik mühәrrikinin qaçan elektromaqnit sahәsi yaradan hәrәkәtli hissәsi – maqnit keçirici (induktor) hәrәkәt vasitәlәrindә yerlәşir, mühәrrikin qısaqapanmış lövbәr rolunu oynayan reaktiv ferromaqnit zolağı (rels) yol boyu çәkilir. İnduktorun dolaqları yol boyu çәkilmiş kontakt relsi vasitәsilә cәrәyan alır; bu elementlәr arasında hava boşluğu yaranır. Belә magistrallarda hәrәkәt vasitәlәrinin yerdәyişmәsi üçün monorelsin, hәmçinin elektrik tәchizatı vә hәrәkәti idarәetmә sistemlәrinin daxil olduğu xüsusi infrastruktur qurulur. Hәrәkәt vasitәsinin gediş hissәsi ilә monorels arasındakı hava boşluğu hesabına sürtünmәnin olmaması dartı qüvvәsinin artmasına vә sürәtin yüksәlmәsinә şәrait yaranır. Sürәtin 400–500 km/saat-adәk yüksәlmәsi, hәrәkәtin rәvanlığı, tormozlama anında dayanmanın mümkünlüyü vә s. X.e.i.-nın müsbәt cәhәtlәridir. X.e.i. sisteminin tәtbiqi tәkәrsiz hәrәkәtә nail olmağa imkan verdi; torpaq yatağının vә rels yolunun salınmasına ehtiyac qalmadığından yol tikintisi işlәri sadәlәşdi; qatarların çәkisi azaldı; texniki qurğuların ehtiyatları artdı; hәrәkәt vasitәlәrinә xidmәt müddәti qısaldı vә onların istismarı asanlaşdı. X.e.i.-nın müxtәlif modifikasiyaları texnikanın digәr sahәlәrindә dә (mәs., metallurgiya, maşınqayırma vә s.) tәtbiq edilir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ
XƏTTİ ELEKTRİK İNTİQALI
XƏTTİ ELEKTRİK İNTİQALI – aralıq mexaniki ötürmә olmadan elektrik enerjisini xәtti (düzxәtli) vә irәli-geri hәrәkәt enerjisinә birbaşa çevirmәk üçün intiqal. X.e.i.-nda dәyişәn cәrәyan vә ya sabitcәrәyan xәtti elektrik mühәrriklәri tәtbiq edilir. X.e.i.-nın konstruktiv xüsusiyyәtlәri ondan d.y. hәrәkәt vasitәlәrinin dartı qüvvәsinin yaradılması vә tormozlaması üçün istifadәyә imkan verir. D.y.-nda X.e.i.-lı qatarların hәrәkәti kontaktsız elektromaqnit sisteminin kömәyi ilә mümkündür. Xәtti elektrik mühәrrikinin qaçan elektromaqnit sahәsi yaradan hәrәkәtli hissәsi – maqnit keçirici (induktor) hәrәkәt vasitәlәrindә yerlәşir, mühәrrikin qısaqapanmış lövbәr rolunu oynayan reaktiv ferromaqnit zolağı (rels) yol boyu çәkilir. İnduktorun dolaqları yol boyu çәkilmiş kontakt relsi vasitәsilә cәrәyan alır; bu elementlәr arasında hava boşluğu yaranır. Belә magistrallarda hәrәkәt vasitәlәrinin yerdәyişmәsi üçün monorelsin, hәmçinin elektrik tәchizatı vә hәrәkәti idarәetmә sistemlәrinin daxil olduğu xüsusi infrastruktur qurulur. Hәrәkәt vasitәsinin gediş hissәsi ilә monorels arasındakı hava boşluğu hesabına sürtünmәnin olmaması dartı qüvvәsinin artmasına vә sürәtin yüksәlmәsinә şәrait yaranır. Sürәtin 400–500 km/saat-adәk yüksәlmәsi, hәrәkәtin rәvanlığı, tormozlama anında dayanmanın mümkünlüyü vә s. X.e.i.-nın müsbәt cәhәtlәridir. X.e.i. sisteminin tәtbiqi tәkәrsiz hәrәkәtә nail olmağa imkan verdi; torpaq yatağının vә rels yolunun salınmasına ehtiyac qalmadığından yol tikintisi işlәri sadәlәşdi; qatarların çәkisi azaldı; texniki qurğuların ehtiyatları artdı; hәrәkәt vasitәlәrinә xidmәt müddәti qısaldı vә onların istismarı asanlaşdı. X.e.i.-nın müxtәlif modifikasiyaları texnikanın digәr sahәlәrindә dә (mәs., metallurgiya, maşınqayırma vә s.) tәtbiq edilir.
XƏTTİ ELEKTRİK İNTİQALI
XƏTTİ ELEKTRİK İNTİQALI – aralıq mexaniki ötürmә olmadan elektrik enerjisini xәtti (düzxәtli) vә irәli-geri hәrәkәt enerjisinә birbaşa çevirmәk üçün intiqal. X.e.i.-nda dәyişәn cәrәyan vә ya sabitcәrәyan xәtti elektrik mühәrriklәri tәtbiq edilir. X.e.i.-nın konstruktiv xüsusiyyәtlәri ondan d.y. hәrәkәt vasitәlәrinin dartı qüvvәsinin yaradılması vә tormozlaması üçün istifadәyә imkan verir. D.y.-nda X.e.i.-lı qatarların hәrәkәti kontaktsız elektromaqnit sisteminin kömәyi ilә mümkündür. Xәtti elektrik mühәrrikinin qaçan elektromaqnit sahәsi yaradan hәrәkәtli hissәsi – maqnit keçirici (induktor) hәrәkәt vasitәlәrindә yerlәşir, mühәrrikin qısaqapanmış lövbәr rolunu oynayan reaktiv ferromaqnit zolağı (rels) yol boyu çәkilir. İnduktorun dolaqları yol boyu çәkilmiş kontakt relsi vasitәsilә cәrәyan alır; bu elementlәr arasında hava boşluğu yaranır. Belә magistrallarda hәrәkәt vasitәlәrinin yerdәyişmәsi üçün monorelsin, hәmçinin elektrik tәchizatı vә hәrәkәti idarәetmә sistemlәrinin daxil olduğu xüsusi infrastruktur qurulur. Hәrәkәt vasitәsinin gediş hissәsi ilә monorels arasındakı hava boşluğu hesabına sürtünmәnin olmaması dartı qüvvәsinin artmasına vә sürәtin yüksәlmәsinә şәrait yaranır. Sürәtin 400–500 km/saat-adәk yüksәlmәsi, hәrәkәtin rәvanlığı, tormozlama anında dayanmanın mümkünlüyü vә s. X.e.i.-nın müsbәt cәhәtlәridir. X.e.i. sisteminin tәtbiqi tәkәrsiz hәrәkәtә nail olmağa imkan verdi; torpaq yatağının vә rels yolunun salınmasına ehtiyac qalmadığından yol tikintisi işlәri sadәlәşdi; qatarların çәkisi azaldı; texniki qurğuların ehtiyatları artdı; hәrәkәt vasitәlәrinә xidmәt müddәti qısaldı vә onların istismarı asanlaşdı. X.e.i.-nın müxtәlif modifikasiyaları texnikanın digәr sahәlәrindә dә (mәs., metallurgiya, maşınqayırma vә s.) tәtbiq edilir.
