XƏZƏR GEKKONU – pulcuqlular (Squamata) dәstәsinin gekkonlar (Gekkonidae) fәsilәsinin növü (Cyrtopodion caspius). Gövdәsi vә başı basıqdır. Bәdәnin pulcuqları düzgün olmayan çoxbucaqlı formasındadır, yastıdır, 12–14 düzgün sıralı, üç künc qabarları var. Quyruğun pulcuqları seqmentlәrlә yerlәşmişdir. Bәdәni üst tәrәfdәn qonurumtul rәngdәdir, sifәtinin üst sәthindә (çәnәarası qalxancıqdan gözüstü qalxancığadәk) iki uzununa tünd zolaq, boynunun vә gövdәsinin üstündә düzgün olmayan 5–6 tünd köndәlәn zolaq var. Bәdәnin altı ağdır. Gövdәsinin uz. 75 mm-ә çatır. Arealı Qafqazın şәrq hissәsini, Mәrkәzi Asiyanı, Şimali vә Şәrqi İranı, Şimal-Qәrbi Əfqanıstanı әhatә edir. Azәrb.-da geniş yayılmışdır. Mağaralarda, torpaq çatlarında, daş yığınlarında, müxtәlif heyvanların (tısbağa, qum siçanı, göyçәqarğa vә s.) yuvalarında, evlәrin damlarında vә s. yerlәrdә yaşayırlar. Çoxsaylı növdür, adәtәn yaşadığı yerdәn çox uzağa getmir. Noyabrın sonlarından martın ortalarınadәk gözdәn uzaq yerlәrdә qışlayır. Yumurta qoymaqla çoxalır. Çoxalma dövrü mayın ortalarından avqustun әvvәllәrinәdәkdir. Bәzәn bir neçә dişi bir yuvada, hәr biri uz. 8–13 mm olan 2 yumurta qoyur. Əsasәn, cücülәr, әqrәblәr, hörümçәklәr, mәryәmqurdları, bәzәn xırda kәrtәnkәlәlәrlә qidalanır. Düşmәnlәri ilanlardır.
Xәzәr gekkonu (Cyrtopodion caspius).
