XƏZƏRLƏR (yun. Xaζάροι, lat. Chazari, әr. 6 – ( الخزر әsrin sonları – 11 әsrdә Şәrqi Avropanın c.-unda yaşamış xalq, xәzәr dilinin daşıyıcısı. X.-in protobulqarlara, yaxud türklәrә vә telelәrә yaxınlığı ehtimal edilir (bax Uyğurlar mәqalәsinә). İlk dәfә (558–565) Yalançı Zәkәriyyәnin Suriya salnamәsindә adı çәkilir. 558–630/634 illәrdә X. Birinci, sonralar Qәrbi Türk xaqanlığının tәrkibinә daxil idilәr, türklәrin qәrb yürüşlәrindә әhәmiyyәtli qüvvә hesab olunurdular, ehtimal ki, Aşağı Volqadan şәrqә köç edirdilәr. Qәrbi Türk xaqanlığının parçalanmasından sonra X. 630–634 illәrdә xaqanlıqdan ayrılaraq ekspan siyaları gedişindә Xәzәr xaqanlığını yaratdılar, Volqa-Don çayarasından Aşağı Donboyunadәk uzanan çöllәrdә mәskunlaşdılar. Türkruna yazısının Don әlifbası X.-lә әlaqәlәndirilir. X.-in oturaq hәyata (o cümlәdәn qala vә şәhәrlәrdә), köçәbә maldarlığa keçmәsi 9 әsrә aid edilir. Tәqr. 860-cı illәrdә (digәr tarixlәr dә var) hakim tәbәqәnin bir hissәsinin iudaizmi qәbul etmәsi iğtişaşlara vә X.-in bir hissәsinin (“kabarlar” kimi mәlumdurlar) macarların әcdadlarına qatılmasına sәbәb oldu. 10 әsrdә xaqanlığın parçalanması vә süqutundan sonra X. Sarkel (1117 ildә Pereyaslavl knyazlığına köçürüldülәr), Tmutarakan sakinlәrinin bir hissәsi, hәmçinin qıpçaqlardan xilas olaraq tәrk edilmiş Kahtan ş.-ni (ehtimal ki, indiki Dağıstan әrazisindә) 1064 ildә tutan 3000 ailә kimi mәlum idilәr. Şәrqi Avropa yәhudilәri qruplarının vә karaimlәrin X.-in nәsillәrinә aid edilmәsinә dair nәzәriyyәlәr mübahisәlidir.
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası
“Azərbaycan” xüsusi cildi (Az)“Azərbaycan” xüsusi cildi (rus)I CİLDII CİLDIII CİLDIV CİLDV CİLDVI CİLDVII CİLDVIII CİLDIX CİLDX CİLDXI CİLD
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (Azərbaycan dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2007 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, “Azərbaycan” xüsusi cildi (rus dilində) |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2012 |
| ISBN: | 978-9952-441-01-7 |
| Səhifələrin sayı: | 881 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, I CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2009 |
| ISBN: | 978-9952-441-02-4 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, II CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2010 |
| ISBN: | 978-9952-441-05-5 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, III CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2011 |
| ISBN: | 978-9952-441-07-9 |
| Səhifələrin sayı: | 604 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IV CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2013 |
| ISBN: | 978-9952-441-03-1 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, V CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2014 |
| ISBN: | 978-9952-441-10-9 |
| Səhifələrin sayı: | 592 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2015 |
| ISBN: | 978-9952-441-11-6 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2016 |
| ISBN: | 978-9952-441-12-3 |
| Səhifələrin sayı: | 608 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, VIII CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | |
| ISBN: | |
| Səhifələrin sayı: |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, IX CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2019 |
| ISBN: | 978-9952-441-17-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, X CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili | 2020 |
| ISBN: | 978-9952-441-18-5 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
| Sərlövhə: | Azərbaycan Milli Ensiklopediyası, XI CİLD |
| Nəşriyyat: | "Azərbaycan Milli Ensiklopediyası" Elmi Mərkəzi |
| Nəşr yeri: | Bakı |
| Nəşr ili: | 2024 |
| ISBN: | 978-9952-441-20-8 |
| Səhifələrin sayı: | 600 |
HİNDİSTANDA XALQ ÜSYANI – XMELNİTSKİ
XƏZƏRLƏR
XƏZƏRLƏR (yun. Xaζάροι, lat. Chazari, әr. 6 – ( الخزر әsrin sonları – 11 әsrdә Şәrqi Avropanın c.-unda yaşamış xalq, xәzәr dilinin daşıyıcısı. X.-in protobulqarlara, yaxud türklәrә vә telelәrә yaxınlığı ehtimal edilir (bax Uyğurlar mәqalәsinә). İlk dәfә (558–565) Yalançı Zәkәriyyәnin Suriya salnamәsindә adı çәkilir. 558–630/634 illәrdә X. Birinci, sonralar Qәrbi Türk xaqanlığının tәrkibinә daxil idilәr, türklәrin qәrb yürüşlәrindә әhәmiyyәtli qüvvә hesab olunurdular, ehtimal ki, Aşağı Volqadan şәrqә köç edirdilәr. Qәrbi Türk xaqanlığının parçalanmasından sonra X. 630–634 illәrdә xaqanlıqdan ayrılaraq ekspan siyaları gedişindә Xәzәr xaqanlığını yaratdılar, Volqa-Don çayarasından Aşağı Donboyunadәk uzanan çöllәrdә mәskunlaşdılar. Türkruna yazısının Don әlifbası X.-lә әlaqәlәndirilir. X.-in oturaq hәyata (o cümlәdәn qala vә şәhәrlәrdә), köçәbә maldarlığa keçmәsi 9 әsrә aid edilir. Tәqr. 860-cı illәrdә (digәr tarixlәr dә var) hakim tәbәqәnin bir hissәsinin iudaizmi qәbul etmәsi iğtişaşlara vә X.-in bir hissәsinin (“kabarlar” kimi mәlumdurlar) macarların әcdadlarına qatılmasına sәbәb oldu. 10 әsrdә xaqanlığın parçalanması vә süqutundan sonra X. Sarkel (1117 ildә Pereyaslavl knyazlığına köçürüldülәr), Tmutarakan sakinlәrinin bir hissәsi, hәmçinin qıpçaqlardan xilas olaraq tәrk edilmiş Kahtan ş.-ni (ehtimal ki, indiki Dağıstan әrazisindә) 1064 ildә tutan 3000 ailә kimi mәlum idilәr. Şәrqi Avropa yәhudilәri qruplarının vә karaimlәrin X.-in nәsillәrinә aid edilmәsinә dair nәzәriyyәlәr mübahisәlidir.
XƏZƏRLƏR
XƏZƏRLƏR (yun. Xaζάροι, lat. Chazari, әr. 6 – ( الخزر әsrin sonları – 11 әsrdә Şәrqi Avropanın c.-unda yaşamış xalq, xәzәr dilinin daşıyıcısı. X.-in protobulqarlara, yaxud türklәrә vә telelәrә yaxınlığı ehtimal edilir (bax Uyğurlar mәqalәsinә). İlk dәfә (558–565) Yalançı Zәkәriyyәnin Suriya salnamәsindә adı çәkilir. 558–630/634 illәrdә X. Birinci, sonralar Qәrbi Türk xaqanlığının tәrkibinә daxil idilәr, türklәrin qәrb yürüşlәrindә әhәmiyyәtli qüvvә hesab olunurdular, ehtimal ki, Aşağı Volqadan şәrqә köç edirdilәr. Qәrbi Türk xaqanlığının parçalanmasından sonra X. 630–634 illәrdә xaqanlıqdan ayrılaraq ekspan siyaları gedişindә Xәzәr xaqanlığını yaratdılar, Volqa-Don çayarasından Aşağı Donboyunadәk uzanan çöllәrdә mәskunlaşdılar. Türkruna yazısının Don әlifbası X.-lә әlaqәlәndirilir. X.-in oturaq hәyata (o cümlәdәn qala vә şәhәrlәrdә), köçәbә maldarlığa keçmәsi 9 әsrә aid edilir. Tәqr. 860-cı illәrdә (digәr tarixlәr dә var) hakim tәbәqәnin bir hissәsinin iudaizmi qәbul etmәsi iğtişaşlara vә X.-in bir hissәsinin (“kabarlar” kimi mәlumdurlar) macarların әcdadlarına qatılmasına sәbәb oldu. 10 әsrdә xaqanlığın parçalanması vә süqutundan sonra X. Sarkel (1117 ildә Pereyaslavl knyazlığına köçürüldülәr), Tmutarakan sakinlәrinin bir hissәsi, hәmçinin qıpçaqlardan xilas olaraq tәrk edilmiş Kahtan ş.-ni (ehtimal ki, indiki Dağıstan әrazisindә) 1064 ildә tutan 3000 ailә kimi mәlum idilәr. Şәrqi Avropa yәhudilәri qruplarının vә karaimlәrin X.-in nәsillәrinә aid edilmәsinә dair nәzәriyyәlәr mübahisәlidir.
