XƏZƏRYANI NEFTLİ-QAZLI ƏYALƏTİ – Qazax.-da (Qәrbi Qazaxıstan, Atırau, Aktobe, Mangistau vil.-lәrindә) vә RF-dәdir (Volqoqrad, Saratov, Hәştәrxanvil.-lәrindә vә Kalmıkiyada); Xәzәryanı ovalıqda yerlәşir. Sah 500 min km2. İlk yataq 19 әsrin sonunda aşkar edilmişdir. 2011 ilәdәk 100-dәn çox yataq (Qaraçaqanak, Kenkiyak, Janajol, Tengiz, Hәştәrxan, Alekseyevsk, Tabakovsk, Verblyujye vә s.) kәşf olunmuşdur. Tektonik planda X.n.-q.ә. Xәzәryanı sineklizi hüdudlarındadır. Əyalәtin neft-qazlılığı Paleozoy-Mezozoy çöküntülәri ilә әlaqәdardır. Alt Permin qalın (3–4 km-әdәk), duzlu lay qatı çökmә örtüyünü duzaltı vә duzüstü komplekslәrinә ayırır. Paleozoyun duzaltı çöküntülәrinin nefti metan-naften tәrkiblidir; sıxlığı 823–833 kq/m3, azkükürdlü, azparafinlidir. Mezozoyun duzüstü çöküntülәrinin nefti ağırdır – sıxlığı 880 kq/m3, kükürdlü, parafinlidir. Əsas kәşfiyyat vә hasilat mәrkәzlәri Uralsk, Aterau, Aktobe, Hәştәrxan, Volqoqrad, Saratov ş.-lәridir.










