XİÁM DÖVRÜ (fr. Khiamien, ing. Khiamian) – Yaxın Şәrqdә Natufi mәdәniyyәtindәn keramikayaqәdәrki Neolit A-ya keçid dövrü (e.ә. 10-cu minillik). J.Koven vә b. fransız tәdqiqatçıları tәrәfindәn müәyyәnlәşdirilmişdir; Əl-Xiam (Fәlәstin, 1933–62 illәrdә qazıntılar aparılmışdır) mәskәninin adındandır. X.d. üçün Sinay y-a (Əbu-Mәdi), Orta Fәrat (Mureybit, IB, II mәrhәlәlәri) vә Şimali Mesopotamiyayadәk (Nәmrik, erkәn tәbәqәlәri) yayılmış Xiam tipli (kobud qәlpәlәmә üsulu ilә hazırlanmış, kәnarlarında oyuq olan, oturacağı düz, yaxud qövsvarı) oxucluqları sәciyyәvidir. Dairәvi planlı yarımqazmalar yerüstü tikililәrlә әvәzlәnmişdir. Simvolikada zoomorfizmdәn antropomorfizmә keçid izlәnilir: çaydaşıdan yonulmuş, sonralar isә gildәn düzәldilmiş qabarıq formaları olan qadın fiqurları tapılmışdır; zubr kәllәlәrinә qarşı xüsusi münasibәt vә s. adәtlәr mövcud idi. Ovçuluq vә yığıcılıqla yanaşı, bitkiçilik vә heyvandarlıq yayılmağa başlamışdı (Mәhsuldar Hilal, Neolit inqilabı).










