XİDMƏT İTLƏRİ – insanlara praktiki olaraq xidmәt edәn şәrti ayrılmış müxtәlif cinslәrә mәnsub itlәr qrupu. Buraya çoban, gözәtçi, axtarış, minik-qoşqu, xilasedici, korlar üçün bәlәdçi, mühafizәçi (cangüdәn) itlәr vә b. aiddir. Bir qayda olaraq, X.i. fiziki cәhәtdәn sağlam vә dözümlü, yaxşı eşitmә vә iybilmә qabiliyyәtli olurlar. Çoban itlәri sürünü idarә etmәkdә çobana kömәk edir (border-kolli, macar çoban iti puli), mal-qaranı yırtıcılardan qoruyur (Qafqaz, Orta Asiya, Cәnubi Rusiya çoban itlәri) vә sürüdәn geri qalan heyvanları axtarıb tapırlar; bu itlәrә canavarlara qarşı anadangәlmә nifrәt, qüvvәtli yapışıb tutma vә qәzәblilik xasdır. Qarovul vә gözәtçi X.i.-indәn sәnaye vә müxtәlif tәsәrrüfat obyektlәrini qorumaq mәqsәdilә istifadә olunur. Bunlar anadangәlmә fәal müdafiә reaksiyasına malik, kәnar adamlara şübhә ilә yanaşmaq, sahibinә sadiq olan müxtәlif cinslәrә (alman, Şәrqi Avropa vә s. çoban itlәri, rot-teyler, qara teyler) mәnsub iri, güclü itlәrdir. Minik-qoşqu itlәri (Alyaska malamutu, Sibir xaskaları, samoyed) möhkәm bәdәn quruluşlu, dözümlü, sakit xasiyyәtli, saxlanma vә yemlәnmә şәraitinә az tәlәbkar, sәmti tәyinetmә qabiliyyәtinә malikdir. Ov itlәri ovu yerdә (tazı, tula), suda (retriverlәr, spaniyellәr) vә yerin altında (yuva itlәri) izlәyir, vәhşi heyvanları vә quşları ovlamaqda insanlara kömәk edirlәr. Qәza nәticәlәrinin, tәbii fәlakәtlәrin nәticәlәrinin lәğv edilmәsi zamanı axtarış-xilasedici işlәrinin aparılması zamanı vә b. işlәrdә duyma (iybilmә) qabiliyyәti iti, dözümlü vә güclü olan itlәrdәn (Labrador, Nyufaundlend, alman çoban itlәri) istifadә olunur. Bu keyfiyyәtlәr hәmçinin polisdә (alman çoban iti, malinua), sәrhәddә (alman vә Şәrqi Avropa çoban itlәri), gömrük xanada (alman çoban iti, Labrador, spaniyel) “xidmәt edәn” itlәrә dә aiddir. Rus kinoloqları şәrti olaraq hәmçinin yaxşı әhlilәşdirilәn idman-xidmәt, yaxud idman itlәri qrupu ayırırlar, onlar tәkcә kinoloji idmanda deyil, hәm dә xilasedici xidmәtdә, narkotik axtarışında vә b. istifadә edilir.
Labrador.
